FSSAI तपासणीत प्रियागोल्ड बिस्किटांत पशुखाद्याचा कोंडा, डोडला दुधात डिटर्जंट आणि मनुकांत कीटकनाशके आढळली. तीन कंपन्यांविरोधात कायदेशीर कारवाई सुरू.
नवी दिल्ली / मराठवाडा प्रतिनिधी: दैनंदिन आहारातील सर्वात महत्त्वाच्या घटकांमध्ये भेसळ आणि अन्न सुरक्षेच्या गंभीर उल्लंघनाची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) शनिवारी (१७ ऑक्टोबर २०२६) तीन नामांकित कंपन्यांविरोधात कायदेशीर कारवाई सुरू केली आहे. यामध्ये प्रियागोल्ड बिस्किटांची निर्माती करणारी सूर्या फूड अँड ॲग्रो लिमिटेड, डोडला डेअरी लिमिटेड आणि यूईआयआर ऑरगॅनिक फूड्स प्रा. लि. यांचा समावेश आहे.
एफएसएसएआयच्या तपासणीत प्रियागोल्ड बिस्किटांच्या उत्पादनात मानवी सेवनासाठी अयोग्य असलेल्या पशुखाद्याच्या कोंड्याचा वापर, डोडला डेअरीच्या फुल क्रीम दुधात डिटर्जंट आणि कास्टिक सोडा तसेच यूईआयआर ऑरगॅनिक फूड्सच्या पिवळ्या मनुकांमध्ये जास्त प्रमाणात कीटकनाशकांचे अवशेष आढळून आले आहेत. या गंभीर अनियमितता आणि अन्न सुरक्षा नियमांच्या उल्लंघनामुळे तिन्ही कंपन्यांविरोधात फौजदारी कारवाईची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे.
प्रियागोल्ड बिस्किट प्रकरण: फायबरसाठी वापरला जनावरांचा कोंडा
एफएसएसएआयला एका ग्राहकाकडून प्रियागोल्ड बिस्किटांबाबत तक्रार मिळाली होती. तक्रारीच्या आधारे सूर्या फूड अँड ॲग्रोच्या उत्पादन कारखान्याची तपासणी करण्यात आली. तपासणीदरम्यान कंपनी बिस्किटांमध्ये फायबरचे प्रमाण वाढवण्यासाठी जनावरांच्या खाद्यासाठी (कॅटल फीड) राखीव असलेल्या कोंड्याचा कच्चा माल म्हणून वापर करत असल्याचे आढळून आले.
एफएसएसएआयच्या म्हणण्यानुसार, कोंडा भरलेल्या गोण्यांवरही स्पष्टपणे नमूद केले होते की ही सामग्री पशुखाद्यासाठी आहे, मानवी सेवनासाठी नाही. याशिवाय, कारखान्यातील स्वच्छता, कीटक नियंत्रण, कच्च्या मालाची साठवणूक आणि कर्मचाऱ्यांची स्वच्छता यामध्येही गंभीर त्रुटी आढळून आल्या. या अनियमिततेमुळे कंपनीचा अन्न परवाना आधीच निलंबित करण्यात आला होता आणि आता न्यायालयीन कारवाईसाठी मंजुरी देण्यात आली आहे.
डोडला डेअरीचे दूध: डिटर्जंट आणि कास्टिक सोडाची उपस्थिती
डोडला डेअरी लिमिटेडच्या फुल क्रीम दुधाच्या नमुन्याची प्रयोगशाळेत चाचणी करण्यात आली. प्राथमिक चाचणीत दुधातील स्निग्धता (फॅट) निर्धारित मानकांपेक्षा कमी असल्याचे आढळले. त्यानंतर कंपनीने दुसऱ्या प्रयोगशाळेत (रेफरल लॅबोरेटरी) अपील केले, मात्र तिथेही नमुना असुरक्षित असल्याची पुष्टी झाली. चाचणीत दुधात डिटर्जंट किंवा कास्टिक सोडा असल्याचे निष्पन्न झाले, जे मानवी आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक आहे. या कारणामुळे डोडला डेअरी आणि उत्पादन-विपणनाशी संबंधित व्यवसाय ऑपरेटरविरोधात कायदेशीर कारवाई सुरू करण्यात आली आहे.
मनुकांमध्ये आढळली धोकादायक कीटकनाशके
यूईआयआर ऑरगॅनिक फूड्स प्रा. लि. या कंपनीच्या सेंद्रिय पिवळ्या मनुकांच्या नमुन्यात परवानगीयोग्य मर्यादेपेक्षा जास्त कीटकनाशकांचे अवशेष आढळून आले. प्रयोगशाळेच्या अहवालानुसार, थायमेथोक्सम आणि फ्लुओपायराम या कीटकनाशकांचे प्रमाण निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक होते. सेंद्रिय उत्पादनांच्या नावाखाली विकल्या जाणाऱ्या या मनुकांमधील कीटकनाशकांचे अवशेष ग्राहकांच्या आरोग्यासाठी गंभीर धोका निर्माण करतात. त्यामुळे या कंपनीविरोधातही फौजदारी कारवाईची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे.
शिशु आहारात साखरेच्या प्रमाणावर निर्बंधाचा प्रस्ताव
या कारवाईंसोबतच, एफएसएसएआयने शिशु आहाराच्या गुणवत्तेसंबंधी एक महत्त्वाचा मसुदा सुधारणा प्रस्तावही प्रकाशित केला आहे. १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजीच्या या मसुदा अधिसूचनेनुसार, सहा महिन्यांपर्यंतच्या बाळांसाठीच्या आहारात सुक्रोज आणि फ्रुक्टोज या साखरेचा वापर करण्यास प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. सध्या अस्तित्वात असलेल्या नियमांनुसार, लॅक्टोज आणि ग्लुकोज पॉलिमर हे कर्बोदकांचे प्रमुख स्रोत आहेत, तर सुक्रोज किंवा फ्रुक्टोज केवळ आवश्यक असल्यास मर्यादित प्रमाणात वापरले जाऊ शकतात. या नव्या प्रस्तावाचा उद्देश बालकांच्या आरोग्याचे रक्षण करणे आणि लठ्ठपणासारख्या दीर्घकालीन आरोग्य समस्यांना आळा घालणे हा आहे. या मसुद्यावर ६० दिवसांत सूचना आणि आक्षेप मागविण्यात आले आहेत.
एफएसएसएआयची ही कारवाई अन्न सुरक्षेबाबत गांभीर्याने विचार करण्याची वेळ आल्याचे स्पष्ट संकेत देते. ग्राहकांनी खरेदी करताना उत्पादनांवरील लेबल काळजीपूर्वक वाचावे आणि शंका असल्यास तक्रार नोंदवावी. या प्रकरणातील आरोप अद्याप न्यायालयात सिद्ध झालेले नाहीत; मात्र नियामकीय तपासणीत झालेल्या त्रुटींमुळे तिन्ही कंपन्यांवर कायदेशीर कारवाई सुरू झाली आहे, हे तथ्य आहे.
By
