दुष्काळात पिके वाचवा! 19:19:19 फवारणीने मिळवा भरघोस उत्पादन

पाण्याच्या ताणाखालील पिकांसाठी 19:19:19 खताची फवारणी कमी खर्चात फायदेशीर ठरते. जाणून घ्या फवारणीचे प्रमाण, फायदे आणि योग्य वेळ.

मराठवाड्यासह राज्यातील अनेक भागांमध्ये पावसाची अनिश्चितता आणि पाण्याची टंचाई यामुळे शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे. अशा परिस्थितीत पाण्याच्या ताणाखालील पिकांना सावरण्यासाठी 19:19:19 या विद्राव्य खताची फवारणी प्रभावी उपाय ठरत आहे. कमी खर्चात पिकांची वाढ खुंटू न देता उत्पादन टिकवण्यासाठी हे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांसाठी दिलासा ठरत आहे.

पाण्याचा ताण पडल्यास पिकांच्या पानांमधील चयापचय क्रिया मंदावतात, पाने गळतात, वाढ खुंटते आणि अखेर उत्पादनावर परिणाम होतो. अशा वेळी जमिनीद्वारे खत देणे परिणामकारक ठरत नाही, कारण ओलाव्याच्या कमतरतेमुळे मुळांद्वारे पोषक द्रव्ये शोषली जात नाहीत. मात्र, 19:19:19 खताची पानांवर फवारणी केल्यास पोषक द्रव्ये थेट पानांद्वारे पिकांपर्यंत पोहोचतात आणि पीक पुन्हा सतेज होते.

19:19:19 खत का आहे फायदेशीर?

19:19:19 हे नायट्रोजन (19%), फॉस्फरस (19%) आणि पोटॅश (19%) या तीन प्रमुख पोषक द्रव्यांचे संतुलित मिश्रण आहे. हे 100% पाण्यात विरघळणारे खत असून फवारणी किंवा ठिबक सिंचनाद्वारे पिकांना दिले जाऊ शकते. या खतामुळे मुळांची वाढ सुधारते, फुलोरा वाढतो, फळधारणा सुधारते आणि पिकांची उष्णता व दुष्काळ सहन करण्याची क्षमता वाढते.

विशेषतः जिरायत पिके (तूर, मूग, उडीद, हरभरा), बागायती (फळझाडे, भाजीपाला), फुलशेती आणि रोपवाटिकेसाठी हे खत उपयुक्त ठरते. पाण्याची कमतरता असतानाही पिकांची गुणवत्ता आणि उत्पादन टिकवण्यासाठी शेतकरी याचा वापर करू शकतात.

फवारणीचे प्रमाण आणि पद्धत

शेतकऱ्यांनी 19:19:19 खताची फवारणी करताना योग्य प्रमाणात पाण्यात मिसळणे आवश्यक आहे. सामान्यतः 2 ते 3 ग्रॅम प्रति लिटर पाणी किंवा 45 ग्रॅम प्रति 15 लिटर पाणी या प्रमाणात फवारणी करण्याची शिफारस केली जाते. पिकांच्या अवस्थेनुसार आणि तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार प्रमाण थोडे बदलू शकते. फवारणी पानांच्या दोन्ही बाजूंना व्यवस्थित पोहोचेल याची काळजी घ्यावी. दिवसाच्या कडक उन्हात फवारणी टाळावी.

नॅनो-फर्टिगेशनचा पर्याय

पारंपरिक खतांच्या तुलनेत 19:19:19 सारख्या विद्राव्य खतांचा वापर करून पोषक द्रव्ये वाया जाणे टाळता येते. पानांद्वारे होणारे पोषण जमिनीतील पोषक द्रव्यांच्या तुटवड्यावर मात करण्यास मदत करते आणि पिकांची प्रतिकारशक्ती वाढवते. मराठवाड्यातील दुष्काळप्रवण भागात हे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांसाठी किफायतशीर ठरू शकते.