सिलिंडरवरचा कोड गॅस संपण्याची तारीख नसून, पुढील अनिवार्य सुरक्षा तपासणीचा कालावधी दर्शवतो. चुकीची माहिती टाळण्यासाठी हा कोड कसा वाचायचा, याची संपूर्ण माहिती.
तुमच्या घरी स्वयंपाकाच्या गॅसचा सिलिंडर येत असेल, तर तुमच्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. बहुतेक लोक सिलिंडर घेताना त्याचं वजन, सील आणि किंमत तपासतात, पण सुरक्षेशी संबंधित एका महत्त्वाच्या गोष्टीकडे अनेकदा दुर्लक्ष करतात. सिलेंडरच्या वरच्या भागावर लिहिलेले A, B, C किंवा D आणि सोबतचा वर्षाचा अंक पाहून अनेक जण ती एक्सपायरी डेट असल्याचे समजतात. मात्र, ही एक मोठी गैरसमजुती आहे. हा कोड सिलिंडरची एक्सपायरी डेट नसून, त्याच्या पुढील अनिवार्य सुरक्षा तपासणीची (Mandatory Safety Testing) तारीख दर्शवतो .
सिलिंडरवरचा कोड नेमका काय सांगतो?
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या नियमांनुसार, प्रत्येक एलपीजी सिलिंडरला काही कालावधीत अनिवार्य सुरक्षा तपासणीतून जावे लागते. सिलेंडरच्या वरच्या भागात, रेग्युलेटरजवळ असलेल्या लोखंडी पट्ट्यांवर (Stay Plates) हा कोड कोरलेला असतो . या कोडमध्ये एक इंग्रजी अक्षर (A, B, C किंवा D) आणि दोन अंक असतात (उदा. A-26, B-27, C-26) .
या अक्षरांचा अर्थ वर्षातील तिमाही (Quarter) असा आहे:
- A: जानेवारी ते मार्च (पहिली तिमाही)
- B: एप्रिल ते जून (दुसरी तिमाही)
- C: जुलै ते सप्टेंबर (तिसरी तिमाही)
- D: ऑक्टोबर ते डिसेंबर (चौथी तिमाही)
उदाहरण: जर तुमच्या सिलिंडरवर ‘B-27’ असा कोड असेल, तर त्याचा अर्थ असा की, त्या सिलिंडरची पुढील अनिवार्य सुरक्षा तपासणी एप्रिल ते जून 2027 या कालावधीत होणे आवश्यक आहे . तर ‘C-26’ असल्यास, ती जुलै ते सप्टेंबर 2026 मध्ये तपासणीसाठी जाणार आहे . हा कोड टेस्टिंग ड्यू डेट (Testing Due Date) आहे, गॅस संपण्याची तारीख नाही.
सिलेंडरची तपासणी किती वेळा केली जाते?
गॅस सिलिंडर नियम 2016 अंतर्गत, नवीन एलपीजी सिलिंडरची पहिली अनिवार्य सुरक्षा तपासणी त्याच्या निर्मितीनंतर 10 वर्षांनी केली जाते. त्यानंतर, दर पाच वर्षांनी पुन्हा तपासणी केली जाते . या तपासणीत सिलेंडरची स्थिती, गंज आणि दाब सहन करण्याची क्षमता तपासली जाते. तपासणीत उत्तीर्ण झालेल्या सिलेंडरलाच पुन्हा वापरासाठी मंजुरी दिली जाते.
डिलिव्हरी घेण्यापूर्वी ‘अशी’ करा तपासणी
फक्त कोड वाचून सिलिंडर “एक्सपायर” झाला असे समजणे योग्य नाही. डिलिव्हरीच्या वेळी खालील गोष्टी नक्की तपासा:
- कोड तपासा: सिलिंडरवरील अक्षर आणि वर्षाचा अंक पहा. जर तो कोड वर्तमान तारखेच्या आधीचा (उदा. 2025 पर्यंतचा) असेल, तर तो सिलिंडर तपासणीसाठी पाठवला गेला आहे का, याची खात्री करा.
- शारीरिक स्थिती: सिलिंडरवर गंज, खराब वाल्व, ओरखडे किंवा इतर कोणतेही नुकसान दिसल्यास डिलिव्हरी घेण्यापूर्वी एजन्सीला याची माहिती द्या .
- सील आणि वजन: सिलिंडरची सील आणि वजन नेहमीप्रमाणे तपासा.
सिलेंडरचा कोड हा केवळ एक सुरक्षा उपाय आहे. तो एक्सपायरी डेट नसला, तरी योग्य वेळी तपासणी झाली नाही, तर तो धोकादायक ठरू शकतो. त्यामुळे पुढील डिलिव्हरी घेताना या कोडकडे नक्की लक्ष द्या आणि आपले घर सुरक्षित ठेवा. गॅस गळतीचा संशय आल्यास त्वरित गॅस एजन्सी किंवा आपत्कालीन सेवेला संपर्क करा.
By
