महाराष्ट्रात पावसाची चिंता वाढली! मराठवाडा-विदर्भात मोठी तूट, शेतकरी काळजीत

महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांत पावसाची तूट वाढली आहे. मराठवाडा, विदर्भासह उत्तर महाराष्ट्रात सरासरीपेक्षा कमी पाऊस झाला. शेतकऱ्यांसमोर मोठे आव्हान, वाचा सविस्तर…

marathwada update 24 : राज्यात मान्सूनचा जोर कमी झाल्याने महाराष्ट्रासमोर पावसाची गंभीर समस्या निर्माण झाली आहे. विशेषतः मराठवाडा, विदर्भ आणि उत्तर महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांमध्ये यंदा अपेक्षेपेक्षा खूपच कमी पाऊस झाल्याची नोंद आहे. यामुळे खरीप हंगामातील पिकांची वाढ आणि शेतकऱ्यांचे अर्थकारण धोक्यात आले आहे. राज्याच्या काही भागांना अपवाद वगळता उर्वरित महाराष्ट्रात पावसाचे प्रमाण हे हवामान खात्याच्या अंदाजापेक्षा कमी असल्याची माहिती समोर येत आहे.

राज्यात पावसाची स्थिती काय?

महाराष्ट्रात गेल्या काही आठवड्यांपासून मान्सूनच्या हालचाली मंदावल्या आहेत. त्याचा परिणाम म्हणून राज्यातील बहुतांश भागात पावसाची तूट निर्माण झाली आहे. विश्लेषणानुसार, मराठवाड्यातील औरंगाबाद, जालना, बीड, लातूर, उस्मानाबाद आणि नांदेड जिल्ह्यांमध्ये सर्वाधिक पावसाची कमतरता जाणवत आहे. तसेच विदर्भातील अकोला, अमरावती, वाशिम, यवतमाळ आणि नागपूर जिल्ह्यांमध्येही पावसाचे प्रमाण कमी आहे.

मराठवाडा-विदर्भात संकटाचे वातावरण

यंदा खरीप हंगामाची सुरुवात उशिरा झाल्याने शेतकरी आधीच काळजीत होते. मात्र, सध्या पावसाने दिलेला ओढा त्यांच्या चिंतेत भर घालत आहे. मराठवाडा आणि विदर्भातील बहुतांश भागात मोठ्या प्रमाणात सोयाबीन, कापूस, तूर आणि भुईमुग या पिकांची लागवड करण्यात आली आहे. वेळेवर पाऊस न झाल्यास या पिकांच्या उत्पादनावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकरी वर्गात हाहाकाराचे वातावरण आहे.

उत्तर महाराष्ट्रातही पावसाची तूट

फक्त मराठवाडा आणि विदर्भच नव्हे, तर उत्तर महाराष्ट्रातील नाशिक, धुळे, नंदुरबार आणि जळगाव जिल्ह्यांमध्येही पावसाची तूट जाणवत आहे. या भागात द्राक्षे, डाळिंब आणि कांदा या पिकांना मोठा फटका बसण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. सर्वसाधारणपणे उत्तर महाराष्ट्रात चांगला पाऊस होतो, मात्र यंदा अपवादात्मक स्थिती निर्माण झाली आहे.

कोकण-मुंबईत उलट स्थिती

महाराष्ट्रातील इतर भागांत पावसाची कमतरता असली, तरी कोकण किनारपट्टी आणि मुंबईच्या काही भागांनी मात्र चांगल्या पावसाचा अनुभव घेतला आहे. या भागातील जोरदार पावसामुळे तेथील परिस्थिती समाधानकारक आहे. मात्र, राज्याच्या एकूण पावसाच्या आकडेवारीत या प्रमाणाचा मोठा फरक दिसून येत नाही, कारण राज्याचा मोठा भूभाग अजूनही कोरडाच राहिला आहे.

शासकीय पातळीवर काय उपाय?

पावसाची तूट वाढत असल्याने राज्य आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा सतर्क झाली आहे. कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना पेरणी आणि बियाणांच्या निवडीबाबत मार्गदर्शन करण्यास सुरुवात केली आहे. तसेच, संबंधित जिल्हाधिकाऱ्यांना पाणीटंचाईचा सामना करण्यासाठी तात्काळ नियोजन करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. मात्र, शेतकऱ्यांची मागणी आहे की, पावसाची स्थिती लवकर सुधारण्यासाठी कृत्रिम पाऊस किंवा इतर वैकल्पिक उपाययोजना करण्यात याव्यात.

शेतकऱ्यांची मनस्थिती आणि पुढील आव्हाने

सध्या आकाशाकडे पाहत बसलेल्या शेतकऱ्यांची अवस्था अत्यंत दयनीय झाली आहे. काही भागात शेतकरी पेरणीसाठी धडपडत आहेत, तर काही ठिकाणी आधीच उगवलेली पिके कोमेजायला लागली आहेत. हवामान खात्याचा अंदाज आहे की, पुढील आठवड्यात राज्यात विखुरलेल्या स्वरूपात पाऊस होण्याची शक्यता आहे, परंतु तो किती प्रमाणात आणि कोणत्या भागात होईल, हे महत्त्वाचे ठरेल. जोपर्यंत पुरेसा पाऊस होत नाही, तोपर्यंत शेतकऱ्यांचे संकट कायम राहणार आहे.