इथेनॉलमुक्त पेट्रोल परत येणार नाही

E20 पेट्रोल सुरक्षित आणि स्वच्छ इंधन असल्याचे केंद्र सरकारने संसदेत स्पष्ट केले. इथेनॉलमुक्त पेट्रोल परत आणण्याचा प्रस्ताव नसल्याचे पेट्रोलियम राज्यमंत्री सुरेश गोपी यांनी सांगितले. वाचा सविस्तर.

केंद्र सरकारचा E20 पेट्रोलबाबत मोठा निर्णय

देशभरात वापरण्यात येणारे E20 पेट्रोल (20 टक्के इथेनॉल मिश्रित पेट्रोल) हे पूर्णपणे सुरक्षित, स्वच्छ आणि तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत इंधन असल्याचे केंद्र सरकारने संसदेत स्पष्ट केले आहे. तसेच, इथेनॉलमुक्त पेट्रोल किंवा कमी इथेनॉल असलेले (E10) पेट्रोल पुन्हा उपलब्ध करून देण्याचा कोणताही प्रस्ताव सरकारच्या विचाराधीन नसल्याचे केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू राज्यमंत्री सुरेश गोपी यांनी संसदेत सांगितले.

राज्यसभेत एका प्रश्नाच्या लेखी उत्तरात सुरेश गोपी यांनी ही माहिती दिली. त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, सरकारचे धोरण उत्तम आणि प्रगत तंत्रज्ञानाकडे वाटचाल करण्याचे आहे, नव्हे तर खालच्या दर्जाच्या इंधनाकडे परत जाण्याचे नाही.

E20 पेट्रोलची सुरक्षितता – सरकारची भूमिका

सोशल मीडिया आणि विविध माध्यमांमधून E20 पेट्रोलमुळे वाहनांचे इंजिन खराब होणे, मायलेज कमी होणे अशा तक्रारी केल्या जात होत्या. या पार्श्वभूमीवर सरकारने आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे.

सुरेश गोपी यांनी सांगितले की, व्यापक प्रयोगशाळा चाचण्या, क्षेत्रीय पडताळणी (NITI Aayog, IOCL, ARAI, IIP आणि SIAM यांनी केलेली) आणि वास्तविक वापरातील माहिती यावरून हे सिद्ध झाले आहे की E20 इंधनामुळे वाहनांच्या इंजिनांना कोणतीही असामान्य हानी किंवा झीज होत नाही.

सरकारने सदनाला सांगितले की, देशभरात 23 कोटींहून अधिक वाहने (20 कोटी दुचाकी आणि 3 कोटी पेट्रोल कार) E20 इंधनावर कोणत्याही मोठ्या समस्येशिवाय चालत आहेत. एका प्रमुख प्रवासी वाहन उत्पादक कंपनीने 2025-26 या आर्थिक वर्षात 2.84 कोटी वाहनांची सर्व्हिसिंग केली, ज्यात सुमारे 1.5 कोटी जुनी (non-E20 प्रमाणित) वाहने होती, मात्र त्यात इंजन बिघाडाची कोणतीही तक्रार आढळली नाही.

मायलेजबाबत सरकारने स्पष्ट केले की, इंधनक्षमता ही वाहन चालवण्याच्या सवयी, वाहनांची देखभाल आणि रस्त्यांच्या स्थितीवर अवलंबून असते. E10 साठी डिझाइन केलेल्या वाहनांना E20 वापरताना किंचित (३-५ टक्के) मायलेज कमी होऊ शकते, मात्र E20 ची उच्च ऑक्टेन संख्या वाहनांची पिकअप, राइड क्वालिटी आणि इंजिन कामगिरी सुधारते.

२० टक्क्यांहून अधिक इथेनॉल मिश्रण वाढणार?

सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न – पेट्रोलमध्ये २० टक्क्यांहून अधिक इथेनॉल मिश्रण वाढवले जाणार का? – यावर सरकारने स्पष्ट उत्तर दिले आहे.

सुरेश गोपी यांनी सांगितले की, सध्या २० टक्क्यांहून अधिक इथेनॉल मिश्रण वाढवण्याचा कोणताही निर्णय घेण्यात आलेला नाही. भविष्यात याबाबत विचार केला गेला तर तो केवळ शास्त्रीय अभ्यास, वाहन कंपन्यांचे मत आणि सर्व आवश्यक चाचण्यांनंतरच केला जाईल.

तथापि, फ्लेक्स फ्यूल वाहनांसाठी E85 (८५ टक्के इथेनॉल) इंधन प्रमाणित आहे, मात्र ते सामान्य पेट्रोल पुरवठ्यात समाविष्ट नाही.

इथेनॉल मिश्रण कार्यक्रमाची यशोगाथा

सरकारने संसदेत सादर केलेल्या आकडेवारीनुसार, भारताने २० टक्के इथेनॉल मिश्रणाचे लक्ष्य निर्धारित वेळेपेक्षा पाच वर्षे आधीच पूर्ण केले आहे.

सरासरी इथेनॉल मिश्रणाची आकडेवारी:

• २०१३-१४: सुमारे १.५३ टक्के
• २०२२-२३: सुमारे १२ टक्के
• २०२३-२४: सुमारे १४.६ टक्के
• २०२४-२५: सुमारे १९.२ टक्के
• २०२५-२६ (नोव्हेंबर-जून): २० टक्के

इथेनॉल मिश्रित पेट्रोल (EBP) कार्यक्रमाचे फायदेही तितकेच महत्त्वाचे आहेत. सरकारने सांगितले की, या कार्यक्रमामुळे:

• सुमारे ₹१.९७ लाख कोटी परकीय चलनाची बचत झाली
• सुमारे ३१६ लाख मेट्रिक टन कच्च्या तेलाची जागा घेतली गेली
• सुमारे ९५२ लाख मेट्रिक टन कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) उत्सर्जनात घट झाली
• देशभरातील शेतकऱ्यांना ₹१.६६ लाख कोटींहून अधिक अतिरिक्त उत्पन्न मिळाले

हा कार्यक्रम भारताची आयातित कच्च्या तेलावरील अवलंबित्व कमी करण्यास, ऊर्जा सुरक्षा सुधारण्यास आणि शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवण्यास मदत करत आहे.

इथेनॉलमुक्त पेट्रोल का परत येणार नाही?

इथेनॉलमुक्त पेट्रोल (E0) किंवा कमी इथेनॉल असलेले (E10) पेट्रोल परत आणण्याचा प्रस्ताव का नाही, याचेही सरकारने स्पष्टीकरण दिले.

सुरेश गोपी यांनी सांगितले की, E20 पेट्रोलची शास्त्रीय पडताळणी झाली आहे आणि ऑटोमोबाइल उद्योगाने व्यापक चाचण्यांनंतर ते स्वीकारले आहे. देशभरातील १ लाखाहून अधिक पेट्रोल पंपांवर E20 पेट्रोल उपलब्ध आहे.

तसेच, E0, E10 आणि E20 अशा तीन प्रकारच्या पेट्रोलच्या स्वतंत्र पुरवठा साखळ्या ठेवण्यामुळे लॉजिस्टिक्सची जटिलता, इन्व्हेंटरी आणि हाताळणी खर्च मोठ्या प्रमाणात वाढेल, असेही सरकारने नमूद केले.

“सार्वजनिक धोरणाचा उद्देश उत्तम इंधनाकडे वाटचाल करण्याचा आहे, नव्हे तर खालच्या दर्जाकडे परत जाण्याचा.” – केंद्रीय पेट्रोलियम राज्यमंत्री सुरेश गोपी

प्रीमियम पेट्रोल इथेनॉलमुक्त का?

सरकारने हेही स्पष्ट केले की, प्रीमियम पेट्रोल (इंडियन ऑइलचे XP100, हिंदुस्तान पेट्रोलियमचे poWer100 आणि भारत पेट्रोलियमचे Speed100) हे इथेनॉलमुक्त आहे. कारण यामध्ये विशेष कामगिरी वाढवणारे ॲडिटिव्ह्ज असतात आणि हे प्रीमियम पेट्रोल देशातील एकूण पेट्रोल विक्रीच्या केवळ ०.५ टक्के एवढे आहे. प्रीमियम पेट्रोलची किंमत सुमारे ₹१६० प्रति लिटर असून, E20 पेट्रोल ₹१०२.१२ प्रति लिटर दराने विकले जाते.