मायक्रोसॉफ्टच्या क्लाऊड सेवांमध्ये मोठा तांत्रिक बिघाड; जगभरातील लाखो वापरकर्त्यांना फटका, कंपनीकडून सायबर हल्ल्याचं स्पष्टपणे खंडन.
मायक्रोसॉफ्टच्या क्लाऊड आधारित सेवांमध्ये गुरुवारपासून (१२ नोव्हेंबर) मोठा तांत्रिक बिघाड झाला आहे. या बिघाडाचा फटका जगभरातील तब्बल ७४ देश आणि प्रदेशांतील लाखो वापरकर्त्यांना बसला आहे. आउटलुक, मायक्रोसॉफ्ट टीम्स, वर्ड, एक्सेल, पॉवरपॉइंट, शेअरपॉइंट, वनड्राइव्ह आणि एक्सचेंज ऑनलाइन या प्रमुख सेवा विस्कळीत झाल्या होत्या. कंपनीनं शुक्रवारी (१३ नोव्हेंबर) सेवा पुन्हा सुरू करण्यास सुरुवात केली असून, “मोठ्या प्रमाणात पुनर्प्राप्ती” दिसत असल्याचं म्हटलं आहे. हा सायबर हल्ला किंवा एआयमुळे झालेला बिघाड नसल्याचं मायक्रोसॉफ्टनं स्पष्ट केलं आहे.
हा बिघाड अचानक झालेल्या सर्व्हर फेल्युअरमुळे
मायक्रोसॉफ्टच्या माहितीनुसार, हा बिघाड अचानक झालेल्या सर्व्हर फेल्युअरमुळे झाला. कंपनीनं दिलेल्या अपडेटनुसार, पूर्वी करण्यात आलेल्या नेटवर्क क्षमता अपग्रेडदरम्यानची एक तांत्रिक अडचण अलीकडच्या नेटवर्क बदलानंतर समोर आली.
सोप्या शब्दांत सांगायचं तर, काही सर्व्हर अचानक बंद पडले. त्यामुळे उर्वरित सर्व्हरवर अतिरिक्त ताण आला आणि एकामागून एक अडथळे निर्माण झाले. ही एक प्रकारची ‘कॅस्केडिंग फेल्युअर’ परिस्थिती होती.
मायक्रोसॉफ्टची भूमिका आणि स्पष्टीकरण
मायक्रोसॉफ्टनं या घटनेबद्दल ग्राहक आणि भागीदारांकडे तोंडभरून माफी मागितली आहे. “या घटनेमुळे आमच्या ग्राहकांची आणि भागीदारांची झालेली गैरसोय आम्ही मनापासून माफ करू इच्छितो,” असं कंपनीनं म्हटलं आहे.
कंपनीनं हे देखील स्पष्ट केलं की, “ही एक तांत्रिक समस्या होती, ज्याचा सायबर किंवा एआयशी काहीही संबंध नाही.” तसंच, वापरकर्त्यांनी आपल्या मोबाइल किंवा संगणकात कोणतेही बदल करू नयेत, अॅप पुन्हा डाउनलोड करू नये किंवा सेटिंग्ज बदलू नयेत, असं आवाहनही कंपनीनं केलं आहे.
या प्रकरणातील महत्त्वाचे अपडेट
- सुरुवात : बिघाड गुरुवारी (१२ नोव्हेंबर) दुपारी अमेरिकेच्या पूर्व भागातील वेळेनुसार सुमारे १ वाजता (भारतीय वेळेनुसार रात्री ११ च्या सुमारास) सुरू झाला.
- पुनर्प्राप्ती : शुक्रवारी (१३ नोव्हेंबर) कंपनीनं सांगितलं की, बाधित सर्व्हरपैकी काही सर्व्हर पुन्हा सेवेत आणले असून ते स्थिर आहेत. उर्वरित सर्व्हरही पुन्हा सुरू करण्याचं काम सुरू आहे.
- इशारा : पुन्हा सुरू झालेल्या सर्व्हरवर एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणात वापरकर्ते येऊन पुन्हा ताण वाढू शकतो, असा इशाराही कंपनीनं दिला आहे.
- सर्वात जास्त परिणाम : अमेरिका, ब्रिटन, भारत आणि युरोपातील अनेक देशांमध्ये या बिघाडाचे परिणाम जाणवले.
- Downdetector डेटा : जागतिक स्तरावर ७४ लाखांहून अधिक बिघाडाच्या तक्रारी नोंदवल्या गेल्या. काही वेळा प्रति मिनिट सुमारे २० हजार तक्रारींची नोंद झाली, जी सामान्यपेक्षा तब्बल १,५०० पट अधिक होती.
भारतात काय परिणाम झाला?
भारतातही या बिघाडाचा फटका बसला. इंडिगो आणि अकासा एअर या विमान कंपन्यांच्या ई-मेल सपोर्ट सेवा प्रभावित झाल्या. प्रवाशांना ई-मेलद्वारे संपर्क साधता येत नव्हता.
स्पाइसजेटनं दिल्ली-पुणे, दिल्ली-लेह आणि दिल्ली-मुंबई अशा तीन उड्डाणं रद्द केली, तर काही उड्डाणं उशिरानं सुटली. एअर इंडियानं मात्र उड्डाणं सुरळीत असल्याचं सांगत, ई-मेल्स तात्पुरत्या पर्यायी मार्गानं पाठवण्याची व्यवस्था केली होती.
जगभरातील परिणाम
- ब्रिटन : NHS (राष्ट्रीय आरोग्य सेवा) मधील कर्मचाऱ्यांना आपत्कालीन कॉल्स दरम्यान रुग्णांची माहिती नेहमीप्रमाणे पाठवता येत नव्हती, त्यामुळे मोठा खोळंबा झाला.
- न्यूझीलंड : इमिग्रेशन न्यूझीलंडनं व्हिसा अर्जांची प्रक्रिया तात्पुरती थांबवली होती.
- ऑस्ट्रेलिया : फेडरल पोलीस आणि ऑस्ट्रेलियन सिक्युरिटी इंटेलिजन्स ऑर्गनायझेशन (ASIO) यांनाही बिघाड जाणवला.
- जपान : अर्थ, व्यापार आणि उद्योग मंत्र्यांनी या बिघाडाचा “मोठा परिणाम” झाल्याचं सांगितलं.
- चीन : मात्र, चीनमध्ये या बिघाडाचा फारसा परिणाम झाला नाही. कारण तिथं मायक्रोसॉफ्ट 365 स्थानिक भागीदार 21Vianet द्वारे चालवली जाते, जी जागतिक नेटवर्कपासून वेगळी व्यवस्था आहे.
यापूर्वी काय घडलं होतं?
ही मायक्रोसॉफ्टच्या इतिहासातील सर्वात लांब टिकलेल्या बिघाडांपैकी एक मानली जात आहे. हा बिघाड २० तासांहून अधिक काळ सुरू होता. याआधीही याच वर्षी मायक्रोसॉफ्टच्या सेवांमध्ये एकदा अशाच प्रकारचा मोठा बिघाड झाला होता, असंही रिपोर्ट्समध्ये म्हटलं आहे.
पुढे काय होणार?
मायक्रोसॉफ्टनं बाधित सर्व्हर पुन्हा सुरू करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली आहे. कंपनीनं सध्या नवीन डिप्लॉयमेंट्स आणि कॉन्फिगरेशन बदल थांबवले आहेत, जेणेकरून पुन्हा असा बिघाड होऊ नये.
पूर्ण सेवा कधी पूर्वपदावर येईल, याबद्दल कंपनीनं अद्याप स्पष्ट वेळापत्रक दिलेलं नाही. मात्र, “मोठ्या प्रमाणात पुनर्प्राप्ती आणि स्थिरता दिसत आहे,” असं मायक्रोसॉफ्टनं म्हटलं आहे.
References
- The Korea Times (AFP) — “Microsoft ‘deeply sorry’ as outage triggers global chaos” — https://www.koreatimes.co.kr/world/20261114/microsoft-deeply-sorry-as-outage-triggers-global-chaos
- Lokmat (मराठी) — “मायक्रोसॉफ्ट सेवा ठप्प; ७४ देशांतील युजर्सना फटका” — https://www.lokmat.com/national/microsoft-services-down-users-in-74-countries-affected-a-change-in-the-network-and-outlook-excel-shut-down-a719/


















