यमन सरकारी सैन्याने सौदी अरेबियाच्या हवाई मदतीने हुती बंडखोरांच्या तळांवर एकाच दिवसात 1900 हून अधिक हल्ले केले; बंडखोरांचे शस्त्रभंडार आणि रसद मार्ग ताब्यात घेतल्याचा दावा

सध्या जगात दोन मोठी युद्धे सुरू असतानाच यमनमध्ये तिसऱ्या मोठ्या संघर्षाची चिन्हे दिसू लागली आहेत. यमन सरकारी सैन्याने हुती बंडखोरांविरोधात ‘येमेन डॉन’ (यमनचा पहाट) नावाची मोठी लष्करी कारवाई सुरू केली असून, सौदी अरेबियानेही हवाई हल्ल्यांत मदत केली आहे.

यमनच्या सरकारी सैन्याने गेल्या 24 तासांमध्ये हुती बंडखोरांच्या तळांवर तब्बल 1,900 पेक्षा जास्त हल्ले केले आहेत. या हल्ल्यांमध्ये 1,150 हून अधिक हुती बंडखोरांचा खात्मा झाल्याचा दावा यमन सरकारी सैन्याने केला आहे. याशिवाय सुमारे 180 हून अधिक लष्करी आणि रसद वाहने नष्ट करण्यात आली आहेत.

दुसरीकडे, सौदी अरेबियानेही यमनवर एअर स्ट्राईक केले आहेत. सौदी अरेबियाच्या नेतृत्वाखालील आघाडीने यमनची राजधानी साना आणि तैझ, मारिब, अल-जॉफ, हज्जाह, होदेदा आणि सादा या प्रांतांमध्ये 124 हून अधिक हवाई हल्ले केल्याचा दावा हुती बंडखोरांच्या ‘अल-मसिरा’ टीव्हीने केला आहे.

नेमकं काय घडलं?

यमनच्या सरकारी सैन्याने 5 ऑक्टोबरपासून ‘येमेन डॉन’ नावाची मोठी लष्करी कारवाई सुरू केली आहे. या कारवाईचा उद्देश बाब-अल-मंदेब या धोरणात्मक सामुद्रधुनीवर पुन्हा नियंत्रण मिळवणे आणि हुती बंडखोरांना मागे धकलणे हा आहे. बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनीतून जगातील सुमारे 12 टक्के व्यापार होतो, त्यामुळे हे ठिकाण अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.

या कारवाईत सौदी अरेबियाने 100 हून अधिक लढाऊ विमाने तैनात केली असून, 324 हून अधिक महत्त्वाची लक्ष्ये नष्ट केल्याचा दावा केला आहे.

गेल्या 24 तासांतील हल्ल्यांमध्ये यमन सरकारी सैन्याने पूर्व, पश्चिम आणि नैऋत्य आघाड्यांवर 1,900 हून अधिक थेट आणि अचूक हल्ले केले. या हल्ल्यांमध्ये हुती बंडखोरांचे 180 हून अधिक लष्करी, वाहतूक आणि रसद वाहने नष्ट किंवा अपंगित झाली.

हुती बंडखोरांचे प्रत्युत्तर

हुती बंडखोरांनीही सौदी अरेबियावर प्रत्युत्तर दिले आहे. बंडखोरांचे लष्करी प्रवक्ते याह्या सरीया यांनी दावा केला आहे की, त्यांनी सौदी अरेबियातील रियाधचे किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, दम्मामजवळील किंग फहद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि अरामकोच्या दोन सुविधांवर चार क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ले केले आहेत.

सौदी अरेबियाचे नुकसान

सौदी अरेबियाच्या नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणानुसार (GACA), रियाधच्या किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर झालेल्या हल्ल्यात 12 जणांचा मृत्यू झाला असून 309 हून अधिक जण जखमी झाले आहेत. सौदी अरेबियाच्या अभा आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरही हल्ले झाले असून, तेथे 3 जणांचा मृत्यू आणि 36 जण जखमी झाल्याचे सांगण्यात आले आहे.

हुती बंडखोरांनी सौदी अरेबियाच्या मक्का आणि मदिना या पवित्र शहरांमधील विमानतळांव्यतिरिक्त इतर सर्व विमानतळ आणि हवाई क्षेत्र हे त्यांच्या कारवाईचे लक्ष्य असल्याचा इशारा दिला आहे.

या प्रकरणातील महत्त्वाचे अपडेट

• 13 ऑक्टोबर रोजी सौदी अरेबियाच्या नेतृत्वाखालील आघाडीने सानामधील अल-सबाहा केंद्र, भूमिगत इंधन साठवण टाक्या आणि इंधन वाहतुकीसाठी वापरल्या जाणार्या बंदरांवर “विशेष लष्करी कारवाई” केली.
• सौदी आघाडीने सांगितले की, हुती बंडखोर नागरी सुविधा आणि महत्त्वाच्या संसाधनांचा वापर त्यांच्या लष्करी कारवायांसाठी करत होते.
• सौदी अरेबियाच्या रियाधमधील किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ 18 ऑक्टोबरपर्यंत बंद ठेवण्यात आला आहे.
• यमनच्या सरकारी सैन्याने तैझ प्रांतात हुती बंडखोरांच्या हल्ल्यांना रोखले असून, बंडखोरांच्या पुनर्गठनाचा प्रयत्न हाणून पाडला आहे.

यापूर्वी काय घडलं होतं?

यमनमध्ये 2014 पासून हुती बंडखोर आणि सरकारी सैन्य यांच्यात संघर्ष सुरू आहे. 2015 मध्ये सौदी अरेबियाच्या नेतृत्वाखालील आघाडीने सरकारी सैन्याला पाठिंबा देण्यासाठी हस्तक्षेप केला होता.

2022 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या मध्यस्थीने झालेल्या युद्धविरामानंतर बहुतेक मोठे संघर्ष थांबले होते. मात्र सप्टेंबर 2026 मध्ये हुती बंडखोरांनी पुन्हा मोठा हल्ला करून लाल समुद्र किनार्यावरील भाग ताब्यात घेतला. त्यानंतर यमनच्या सरकारी सैन्याने 5 ऑक्टोबरपासून ‘येमेन डॉन’ कारवाई सुरू केली.

संयुक्त राष्ट्रांच्या माहितीनुसार, संघर्ष पुन्हा सुरू झाल्यापासून 2 लाखाहून अधिक लोक विस्थापित झाले आहेत. यमनमध्ये 2.2 कोटीहून अधिक लोकांना मानवीय मदतीची गरज आहे, जी एकूण लोकसंख्येच्या जवळपास निम्मी आहे.

आंतरराष्ट्रीय प्रतिक्रिया

संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेने हुती बंडखोरांच्या सौदी अरेबियावरील हल्ल्यांचा “तीव्र शब्दांत निषेध” केला आहे. G7 देशांनीही हुती बंडखोरांच्या हल्ल्यांचा निषेध करत त्यांना सर्व लष्करी कारवाया तात्काळ थांबवण्याचे आवाहन केले आहे.

पुढे काय होणार?

सौदी अरेबियाच्या नेतृत्वाखालील आघाडीने सानामधील काही भागांतील नागरिकांना लवकरच स्थलांतरित होण्याचा इशारा देण्यात येणार असल्याचे जाहीर केले आहे. हुती बंडखोरांनीही रियाधवर “तीव्र आणि वेदनादायक” प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा दिला आहे.

दुसरीकडे, अमेरिका आणि इराणमधील युद्ध 28 फेब्रुवारी 2026 पासून सुरू आहे. या युद्धात इराणच्या अनेक पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त झाल्या आहेत. तसेच रशिया-युक्रेन युद्धही गेल्या पाच वर्षांपासून सुरू असून, अजूनही तोडगा निघू शकलेला नाही.

यमनमधील संघर्ष हा या जागतिक तणावाचाच एक भाग मानला जात असून, जागतिक अर्थव्यवस्थेवर त्याचा गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता तज्ञांनी व्यक्त केली आहे.