मराठवाड्याचे डॉप्लर रडार १८ महिन्यांनंतरही कागदावरच; अधिकारी बदलले, शेतकरी प्रतीक्षेत

मराठवाड्यातील पहिले सी-डॉप्लर रडार म्हैसमाळवर १८ महिन्यांपासून रखडले. तीन अधिकारी बदलले, काम ठप्प. शेतकऱ्यांसाठी हवामान अंदाजाची प्रतीक्षा कायम.

छत्रपती संभाजीनगर : मराठवाड्यातील शेतकरी आणि नागरिकांना दिलासा देणारे पहिले डॉप्लर रडार अद्याप कागदावरच आहे. देशातील ४० वे आणि मराठवाड्यातील पहिले सी-डॉप्लर रडार म्हैसमाळ येथे बसविण्याची घोषणा मार्च २०२५ मध्ये करण्यात आली होती. मात्र, १८ महिने उलटूनही या प्रकल्पाला गती मिळालेली नाही. दरम्यान, हवामान विभागाचे तीन अधिकारी बदलले, पण काम मात्र सुरू झालेले नाही.

म्हैसमाळवर अर्धा एकर जागा निश्चित, पण कामाला सुरुवातच नाही

खुलताबाद तालुक्यातील म्हैसमाळ येथील डोंगरावर हे रडार बसविण्यासाठी वन विभागाने अर्धा एकर जागा उपलब्ध करून दिली आहे. केंद्रशासनाच्या पृथ्वी व विज्ञान मंत्रालयाने या प्रकल्पाला मंजुरी दिली होती. इंडियन मेट्रोलॉजिकल डिपार्टमेंटला (आयएमडी) जागा ताब्यात दिल्यानंतर मे २०२५ मध्ये काम सुरू होईल, असा दावा करण्यात आला होता. मात्र, हा दावा फोल ठरला आहे.

तीन अधिकारी बदलले, काम ठप्प

या प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीदरम्यान आयएमडीमधील सुनील कांबळे सेवानिवृत्त झाले, तर राजेश्वर शिवराजू यांची बदली झाली. आता २ सप्टेंबर २०२६ रोजी शंभू रवींद्रन हे नवीन अधिकारी म्हणून आले आहेत. अधिकारी बदलल्याने प्रकल्पाच्या कामाला आणखी विलंब झाला आहे. जागा मिळाल्यानंतरही प्रशासकीय कारणांमुळे हा प्रकल्प रखडला आहे.

४०० किमी परिघात हवामानाचा अचूक अंदाज शक्य

हे सी-डॉप्लर रडार कार्यान्वित झाल्यास छत्रपती संभाजीनगरपासून ४०० किलोमीटर परिघातील हवामानाचा अचूक अंदाज मिळू शकेल. यामुळे शेतकरी, शेती, पशुधन संरक्षणासह ढगफुटी, अवकाळी पाऊस, तापमान, गारपीट, दुष्काळ आणि चक्रीवादळाची माहिती आधीच मिळू शकेल. वीज कोसळण्यापूर्वी नागरिकांना मोबाइलवर अलर्ट मिळू शकतो, ज्यामुळे जीवितहानी कमी होण्यास मदत होईल.

तज्ज्ञांची मागणी : एक्स-बँड रडार का आवश्यक?

काही हवामानतज्ज्ञ मराठवाड्यासाठी सी-बँडऐवजी एक्स-बँड डॉप्लर रडारची मागणी करत आहेत. स्वतंत्र हवामानतज्ज्ञ किरणकुमार जोहरे यांच्या मते, एक्स-बँड रडारमुळे अधिक सूक्ष्म हवामान माहिती मिळू शकते, ज्यामुळे पावसाचे प्रमाण, वेळ आणि भौगोलिक स्थान यांचा अचूक अंदाज बांधता येतो. मात्र, केंद्र सरकारने मराठवाड्यात सी-बँड डॉप्लर रडारच बसविण्याचा निर्णय घेतला आहे.

शेतकऱ्यांची प्रतीक्षा कायम

मराठवाडा हा दुष्काळप्रवण प्रदेश असून, शेतकऱ्यांना वेळेवर हवामानाची अचूक माहिती मिळणे अत्यावश्यक आहे. गेल्या काही वर्षांत मराठवाड्यात निसर्गाचे चक्र कोणत्या दिशेने फिरेल याचा अंदाज करणे अवघड झाले आहे. कधी दुष्काळ, तर कधी अतिवृष्टीमुळे शेतकऱ्यांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होत आहे. डॉप्लर रडार कार्यान्वित झाल्यास शेतकऱ्यांना आधीच हवामानाची माहिती मिळू शकेल आणि त्यांनी योग्य ती खबरदारी घेता येईल.

पुढील काय?

या प्रकल्पासाठी सुमारे १५ ते ४० कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे. आयएमडीला जागा ताब्यात मिळाल्यानंतर एक ते दीड वर्षात काम पूर्ण होण्याची शक्यता होती. मात्र, १८ महिने उलटूनही कामाला सुरुवात झालेली नाही. नवीन अधिकारी शंभू रवींद्रन यांच्याकडून या प्रकल्पाला गती मिळेल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे. तसेच, खासदार डॉ. भागवत कराड यांनी या प्रकल्पासाठी सातत्याने पाठपुरावा केला आहे.

मराठवाड्यातील पहिले डॉप्लर रडार शेतकरी, नागरिक आणि आपत्कालीन व्यवस्थापनासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मात्र, प्रशासकीय विलंब आणि अधिकाऱ्यांच्या बदलीमुळे हा प्रकल्प रखडला आहे. आता नवीन अधिकाऱ्यांनी या प्रकल्पाला तातडीने गती देण्याची गरज आहे, जेणेकरून मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांना हवामानाचा अचूक अंदाज मिळू शकेल आणि नैसर्गिक आपत्तींचा सामना करण्यासाठी त्यांना आधीच तयारी करता येईल.