महाराष्ट्र FDA ने ब्लिंकिट, झेप्टो आणि इन्स्टामार्टच्या १४ डार्क स्टोअर्सचे परवाने निलंबित केले. कॉकरोच, कालबाह्य अन्न आणि स्वच्छतेतील गंभीर त्रुटी उघड. तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली राज्यभर ८६ ठिकाणी धाडी.
ऑनलाइन फूड डिलिव्हरीवर एफडीएची कडक कारवाई
महाराष्ट्रात ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी सेवांचा वापर झपाट्याने वाढत असताना, या कंपन्यांच्या ‘डार्क स्टोअर्स’मधील अन्नसुरक्षेबाबत मोठा धक्कादायक खुलासा झाला आहे. अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) राज्यभरातील ब्लिंकिट, झेप्टो आणि इन्स्टामार्टच्या डार्क स्टोअर्सवर विशेष तपासणी मोहीम राबवून १४ अन्न व्यवसाय परवाने निलंबित केले आहेत. अन्न सुरक्षा आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या मार्गदर्शनाखाली ही कारवाई ‘सुरक्षित अन्न, सुरक्षित महाराष्ट्र’ मोहिमेअंतर्गत करण्यात आली.
८६ ठिकाणी तपासणी, ६० सुधारणा नोटिसा
एफडीएने १३ ऑगस्ट २०२६ रोजी राज्यभरातील ८६ ऑनलाइन डिलिव्हरी सुविधांची तपासणी केली. यामध्ये क्विक-कॉमर्स आउटलेट्स आणि डार्क स्टोअर्सचा समावेश होता. तपासणीअंती ६० आस्थापनांना सुधारणा नोटिसा बजावण्यात आल्या, तर १४ ठिकाणांचे एफएसएसएआय परवाने निलंबित करण्यात आले. एका आस्थापनाला व्यवसाय तात्पुरता थांबवण्याचे आदेशही देण्यात आले.
कोणत्या कंपनीचे किती परवाने निलंबित?
निलंबित करण्यात आलेल्या १४ परवान्यांचे वितरण खालीलप्रमाणे:
| कंपनी | निलंबित परवाने |
|---|---|
| ब्लिंकिट (Blinkit) | ५ |
| झेप्टो (Zepto) | ५ |
| इन्स्टामार्ट (Instamart) | २ |
| भगवती स्टोअर (Bhagwati Store) | १ |
| स्विन्स्टा ENT प्रा. लि. (Swinsta ENT Pvt. Ltd.) | १ |
एकट्या मुंबई शहर व उपनगरात २४ ठिकाणी तपासणी करण्यात आली. त्यापैकी १० आस्थापनांचे परवाने निलंबित करण्यात आले, तर १४ ठिकाणी सुधारणा नोटिसा देण्यात आल्या
तपासणीत काय-काय आढळले? — धक्कादायक खुलासे
एफडीए अधिकाऱ्यांनी डार्क स्टोअर्समधील स्वच्छता, तापमान नियंत्रण, साठवणूक आणि कीटक नियंत्रण यांची कसून तपासणी केली. यावेळी अनेक गंभीर त्रुटी समोर आल्या:
मलाड (ब्लिंकिट) — सर्वात गंभीर उल्लंघन
मलाड पश्चिमेतील ब्लिंकिट आउटलेटमध्ये चिलरचे तापमान ६ अंश सेल्सिअस आढळले, जे आवश्यक मर्यादेपेक्षा अधिक होते. तब्बल ४० फूड हँडलर्सची कोणतीही वैद्यकीय तपासणी झालेली नव्हती. गंजलेले रॅक, शाकाहारी-मांसाहारी पदार्थांचे अयोग्य वर्गीकरण आणि कॉकरोचांचा प्रादुर्भाव आढळला. या गंभीर त्रुटींमुळे या स्टोअरचा परवाना त्वरित निलंबित करण्यात आला.
घाटकोपर (ब्लिंकिट) — ४६ टक्के गुण
घाटकोपरमधील ब्लिंकिट सुविधेला तपासणीत अवघे ४६ टक्के गुण मिळाले. ड्रेनेज व्यवस्था, कचरा व्यवस्थापन, फ्रोजन फूडचे तापमान नियंत्रण आणि वेअरहाऊसच्या स्वच्छतेत मोठ्या त्रुटी आढळल्या. कॉकरोखांचा प्रादुर्भाव, खराब झालेले छत आणि फरशी, तसेच अन्न-अन्नेतर वस्तूंचे अयोग्य वर्गीकरणही नोंदवण्यात आले.
अंधेरी (झेप्टो) — ४७ टक्के गुण
लोखंडवाला, अंधेरी येथील झेप्टो सुविधेला ४७ टक्के गुण मिळाले. खाद्यपदार्थ आणि केमिकल-नॉन फूड वस्तू एकत्र ठेवल्याचे आढळले. तापमान-संवेदनशील पदार्थांसाठी आवश्यक कूलिंग सिस्टीम अपुरी होती.
अंधेरी (इन्स्टामार्ट) — जमिनीवर अन्नपदार्थ
अंधेरीतील इन्स्टामार्ट आउटलेटमध्ये अन्नपदार्थ थेट जमिनीवर ठेवलेले आढळले. अपुरी जागा, गर्दी आणि स्वच्छतेचा अभाव यामुळे या स्टोअरला ‘नॉन-कम्प्लायंट’ घोषित करण्यात आले.
पुणे, नाशिक, कराडमधील त्रुटी
- लोहेगाव, पुणे (झेप्टो) : कालबाह्य अन्नपदार्थ, तापमान नियंत्रणातील त्रुटी आणि FIFO/FEFO नियमांचे पालन न केल्याने परवाना निलंबित.
- सीडको, नाशिक (झेप्टो) : स्टोरेज रॅकखाली जिवंत कॉकरोच आढळले; डिलिव्हरी कर्मचारी अन्न तयार करण्याच्या भागात चिखल आणत होते.
- कराड, सातारा (ब्लिंकिट) : १२५ डिलिव्हरी रायडर्सकडे ओळखपत्रे आणि वैद्यकीय फिटनेस प्रमाणपत्रे नव्हती.
खरेदी-विक्री पूर्णपणे बंद
एफडीएने स्पष्ट केले आहे की, ज्या आस्थापनांचे परवाने निलंबित झाले आहेत, त्यांना अन्नपदार्थांची खरेदी, विक्री किंवा वितरण करता येणार नाही. निलंबनाच्या कालावधीत या स्टोअर्सना कोणताही अन्न व्यवसाय करता येणार नाही.
रेस्टॉरंट्स आणि हॉटेल्सवरही कारवाई
एफडीएने १०९ रेस्टॉरंट्स, कॅफे आणि हॉटेल्सचीही तपासणी केली. यापैकी ४९ ठिकाणी सुधारणा नोटिसा देण्यात आल्या, तर ४ परवाने निलंबित करण्यात आले.
- बॉलिवूड कॅफे, गोरेगाव : माशांचा मोठा प्रादुर्भाव, घाणेरडे किचन ड्रेनेज आणि गंजलेले पृष्ठभाग आढळले.
- होटेल सयाजी, लोणावळा : स्वच्छता नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रथम परवाना त्वरित निलंबित.
४६ लाखांचा जप्तीचा कारवाई
१२-१३ ऑगस्ट दरम्यान एफडीएने १५ धाडी राबवल्या. यात ४६,८९,६०३ रुपयांची बेकायदेशीर आणि दर्जाहीन अन्न उत्पादने जप्त करण्यात आली. बंदी असलेले गुटखा आणि पानमसाला विक्रीप्रकरणी १० एफआयआर दाखल करण्यात आल्या, ९ जणांना अटक करण्यात आली.
एफडीए आयुक्तांचा कडक इशारा
अन्न सुरक्षा आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी सर्व ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी कंपन्यांना स्वच्छता, योग्य साठवणूक, कीटक नियंत्रण आणि FIFO/FEFO (First In, First Out / First Expired, First Out) नियमांचे काटेकोर पालन करण्याचे कडक निर्देश दिले आहेत.
या कारवाईअंतर्गत अन्न सुरक्षा व मानक अधिनियम, २००६ च्या कलम ६९ अंतर्गत दंडात्मक कारवाईची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे.
ग्राहकांसाठी सूचना
एफडीएने ग्राहकांना आवाहन केले आहे की, त्यांना मिळालेल्या अन्नपदार्थांच्या गुणवत्तेबाबत काही तक्रार असेल तर ती त्वरित एफडीएकडे नोंदवावी. ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी सेवा वापरताना पॅकेजिंग, तारीख आणि उत्पादनाची स्थिती तपासण्याचा सल्लाही देण्यात आला आहे.
या बातमीशी संबंधित अधिक माहितीसाठी एफडीए महाराष्ट्रच्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.
By
