जायकवाडी धरणातून पाणी सोडण्याचा निर्णय; रब्बीसाठी ३ आणि उन्हाळ्यासाठी १ आवर्तन, ५ नोव्हेंबरपासून सुरु

जायकवाडी धरणातून रब्बी हंगामासाठी तीन आणि उन्हाळी हंगामासाठी एक असे एकूण चार पाणी आवर्तने सोडण्याचा निर्णय. पहिले आवर्तन ५ नोव्हेंबरपासून सुरू होणार; नांदूर-मधमेश्वरमधून १.५ टीएमसी पाणी.

छत्रपती संभाजीनगर: मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. पैठण येथील जायकवाडी प्रकल्पातून रब्बी हंगामासाठी तीन आणि उन्हाळी हंगामासाठी एक असे एकूण चार पाणी आवर्तने सोडण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. यापैकी पहिले आवर्तन ५ नोव्हेंबर २०२६ पासून सुरू होणार असल्याची माहिती जलसंपदा मंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी दिली.

सोमवारी (२ नोव्हेंबर) विभागीय आयुक्त कार्यालयात झालेल्या कालवा सल्लागार समितीच्या बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला. यंदा मराठवाड्यात पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने खरीप पिकांचे मोठे नुकसान झाले असून, अनेक भागांत जमिनीतील ओलावा कमी झाल्याने रब्बी पिकांच्या पेरणी आणि सिंचनाचा प्रश्न निर्माण झाला होता. या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.

नेमकं काय घडलं?

जायकवाडी प्रकल्पाच्या डाव्या आणि उजव्या दोन्ही कालव्यांद्वारे रब्बी हंगामासाठी तीन आवर्तने सोडली जाणार आहेत. त्यानंतर उन्हाळी हंगामासाठी एक आवर्तन सोडले जाईल. साधारणपणे एक आवर्तन २१ दिवसांचे असते. पहिल्या आवर्तनाला ५ नोव्हेंबरपासून सुरुवात होणार असून, त्यामुळे मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांना दिलासा मिळणार आहे.

नांदूर-मधमेश्वरमधूनही पाणी

या निर्णयासोबतच नांदूर-मधमेश्वर कालव्यातूनही वैजापूर आणि गंगापूर तालुक्यांतील शेतकऱ्यांसाठी १.५ टीएमसी पाणी सोडण्यात येणार आहे. यामुळे सुमारे ४४,००० हेक्टर क्षेत्राला सिंचनाचा लाभ मिळणार आहे.

प्रशासनाची भूमिका

जलसंपदा मंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी सांगितले की, जायकवाडी धरणात सध्या सुमारे ७४ टक्के पाणीसाठा उपलब्ध आहे. तसेच, पिण्याच्या पाण्याचे आरक्षण ऑगस्ट २०२७ पर्यंत करण्यात आले आहे. डाव्या कालव्याच्या २०८ किलोमीटर लांबीपैकी काही भागात गळती असल्याने पाणी शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचण्यास अडचणी येत होत्या, मात्र उजव्या कालव्याची दुरुस्ती झाल्याने तेथे पाणी व्यवस्थित पोहोचत असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.

महत्त्वाचे अपडेट

• पहिले आवर्तन: ५ नोव्हेंबर २०२६ पासून सुरु.
• एकूण आवर्तने: रब्बीसाठी ३ + उन्हाळ्यासाठी १ = ४.
• नांदूर-मधमेश्वर: वैजापूर आणि गंगापूरसाठी १.५ टीएमसी पाणी.
• पाणीसाठा: जायकवाडी धरणात सुमारे ७४% पाणी उपलब्ध.
• पुढील बैठक: फेब्रुवारी २०२७ मध्ये पुन्हा बैठक होणार.

यापूर्वी काय घडलं होतं?

गेल्या काही महिन्यांपासून मराठवाड्यातील शेतकरी जायकवाडी धरणातून रब्बी हंगामासाठी पाणी सोडण्याची मागणी करत होते. पाथरी उपविभागातील सुमारे १५,००० हेक्टर शेती डाव्या कालव्याच्या सिंचनावर अवलंबून असल्याने या आवर्तनांवर रब्बी हंगामाचे भवितव्य अवलंबून होते. त्यामुळे कालवा सल्लागार समितीच्या बैठकीकडे संपूर्ण मराठवाड्याचे लक्ष लागले होते.

पुढे काय होणार?

५ नोव्हेंबरपासून पहिले आवर्तन सुरू झाल्यानंतर शेतकऱ्यांना रब्बी पिकांच्या पेरणीसाठी आणि सिंचनासाठी पाणी उपलब्ध होणार आहे. उन्हाळी हंगामासाठीचे आवर्तन नंतरच्या काळात सोडले जाईल. फेब्रुवारी २०२७ मध्ये होणाऱ्या पुढील बैठकीत उर्वरित पाणी वाटपाचा आढावा घेतला जाणार आहे.