मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी झालेल्या CJP आंदोलनात सहभागी झाल्याप्रकरणी अमेरिकन नागरिक असलेल्या अभिनेता इम्रान खानवर कारवाई; भाजप नेते किरीट सोमय्या यांच्या तक्रारीनंतर मुंबई पोलिसांचे पाऊल

मुंबई: मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी मुंबईत झालेल्या आंदोलनात सहभागी झाल्याप्रकरणी बॉलिवूड अभिनेता इम्रान खानला २८ ऑक्टोबरपर्यंत भारत सोडण्याची नोटीस बजावण्यात आली आहे. मुंबई पोलिसांनी अभिनेता आमिर खानचा भाचा असलेल्या इम्रान खानला ही नोटीस दिली आहे. अमेरिकन नागरिक असलेल्या इम्रान खानने भारतीय नागरिक नसतानाही राजकीय आंदोलनात सहभाग घेतल्याने ही कारवाई करण्यात आल्याचे पोलिसांनी सांगितले.

नेमकं काय घडलं?

१० ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबईतील ऑगस्ट क्रांती मैदानावर कॉकरोच जनता पार्टी (CJP) ने मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी करणारं आंदोलन आयोजित केलं होतं. या आंदोलनात इम्रान खान त्याची मैत्रीण अभिनेत्री लेखा वॉशिंग्टन आणि चुलत बहीण झेन मारी खान यांच्यासह सहभागी झाला होता. मुंबई पोलिसांनी या आंदोलनादरम्यान इम्रान खानला ताब्यात घेतलं होतं. यावेळी इम्रान खानने पोलीस व्हॅनमधून स्वतःचा फोटो सोशल मीडियावर शेअर करत ‘Apparently I’m going for a drive’ अशी पोस्ट केली होती, जी सोशल मीडियावर व्हायरल झाली.

या प्रकरणी गामदेवी पोलीस ठाण्यात इम्रान खान, लेखा वॉशिंग्टन आणि झेन मारी खान यांच्याविरोधात भारतीय न्याय संहितेच्या कलम २२३, १२६(२), १८९(२), १८९(३) आणि १८९(५) अंतर्गत एफआयआर दाखल करण्यात आली होती. या आंदोलनात ४०० हून अधिक लोकांना ताब्यात घेण्यात आलं होतं.

किरीट सोमय्या यांची तक्रार आणि कारवाई

भाजप नेते आणि माजी खासदार किरीट सोमय्या यांनी इम्रान खानविरोधात गामदेवी पोलीस ठाण्यात तक्रार दाखल केली होती. इम्रान खान अमेरिकन नागरिक असून त्याच्याकडे ओव्हरसीज सिटिझन ऑफ इंडिया (OCI) कार्ड आहे. परदेशी नागरिकांना भारतात राजकीय आंदोलनात सहभागी होण्याची परवानगी नाही, असं सांगत सोमय्या यांनी त्याच्या अटक आणि हकालपट्टीची मागणी केली होती.

सोमय्या यांनी १३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्रीय गृह मंत्रालय आणि ब्युरो ऑफ इमिग्रेशनला पत्र लिहून इम्रान खानविरोधात लुक आउट सर्कुलर (LOC) जारी करण्याची विनंती केली होती, जेणेकरून तपास पूर्ण होईपर्यंत त्याला देश सोडता येणार नाही.

या तक्रारीनंतर गामदेवी पोलिसांनी ती फॉरेनर्स रिजनल रजिस्ट्रेशन ऑफिस (FRRO) कडे वर्ग केली. FRRO ने नोटीस जारी करत इम्रान खानला २८ ऑक्टोबरपर्यंत भारत सोडण्याचे निर्देश दिले आहेत. ही कारवाई इमिग्रेशन अँड फॉरेनर्स ॲक्ट, २०२५ च्या कलम ७ आणि २९ अंतर्गत करण्यात आली आहे.

कलम ७ आणि २९ काय सांगतात?

इमिग्रेशन अँड फॉरेनर्स ॲक्ट, २०२५ चं कलम ७ केंद्र सरकारला परदेशी नागरिकांच्या भारतातील प्रवेश, निर्गमन, उपस्थिती किंवा हालचालींवर निर्बंध घालण्याचा अधिकार देतं. तर कलम २९ अंतर्गत कायद्याचं उल्लंघन केल्यास किंवा प्रतिकूल सुरक्षा अहवाल आल्यास परदेशी नागरिकाला भारतातून हटवण्याचे आदेश केंद्र सरकार देऊ शकतं.

OCI कार्डधारकांना आंदोलनात सहभागी होण्याची परवानगी आहे का?

ओव्हरसीज सिटिझन ऑफ इंडिया (OCI) कार्ड हे २००५ मध्ये सुरू करण्यात आलेलं आहे. या कार्डमुळे परदेशी नागरिकत्व असलेल्या भारतीय वंशाच्या व्यक्तींना भारतात आयुष्यभर मुक्त प्रवेश आणि मुक्कामाची सुविधा मिळते. मात्र, OCI कार्डमुळे भारतीय नागरिकत्व मिळत नाही.

नागरिकत्व कायदा १९५५ च्या कलम ७B अंतर्गत OCI कार्डधारकांना मतदान करण्याचा किंवा निवडणूक लढवण्याचा अधिकार नाही. भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १९ अंतर्गत मिळणारे भाषणस्वातंत्र्य आणि शांततेने एकत्र येण्याचा अधिकार केवळ भारतीय नागरिकांनाच आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, OCI कार्डधारकांना सामान्य सार्वजनिक सभा किंवा निषेधात सहभागी होण्यासाठी पूर्वपरवानगी घेण्याची आवश्यकता नाही. मात्र, राजकीय आंदोलनांमध्ये सक्रिय सहभाग घेणं किंवा राजकीय मोहिमांमध्ये हस्तक्षेप करणं हे व्हिसा आणि परदेशी नागरिकांच्या नियमांचं उल्लंघन ठरू शकतं. अशा प्रकरणांमध्ये ताब्यात घेणं, चौकशी, OCI नोंदणी रद्द करणं आणि देशातून हकालपट्टी करण्याची कारवाई होऊ शकते.

किरीट सोमय्या नेमकं काय म्हणाले?

इम्रान खानवर झालेल्या कारवाईवर भाजप नेते किरीट सोमय्या यांनी प्रतिक्रिया दिली आहे. ते म्हणाले की, “असे अनेक इम्रान खान भारतात आहेत, जे भारतात राहून भारताला बदनाम करण्याचं काम करत आहेत. जर कुणी कटकारस्थान करत असेल तर त्या गोष्टीला खपवून घेतलं जाणार नाही. भारतात राहायचं आणि अमेरिकेचं नागरिक व्हायचं, असं चालणार नाही. इम्रान खानवर कारवाई झाली, याचं मी स्वागत करतोय. जे हजारो इम्रान खान भारतात आहेत, त्यांना हा इशारा आहे. अशा सगळ्यांना हाकलून दिलं जाईल.”

सोमय्या यांनी इम्रान खानवर पाकिस्तानातून निधी घेतल्याचाही आरोप केला आहे. मात्र, या आरोपासाठी त्यांनी कोणतेही पुरावे दिलेले नाहीत.

पुढे काय होणार?

मुंबई पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, इम्रान खानच्या प्रकरणातील पुढील प्रशासकीय प्रक्रिया सुरू आहे. हे प्रकरण फॉरेनर्स रिजनल रजिस्ट्रेशन ऑफिस (FRRO) चे डीसीपी समय मुंडे हाताळत आहेत. इम्रान खानने नोटीस स्वीकारली असून त्याला २८ ऑक्टोबरपर्यंत देश सोडण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.