मद्यपान आणि यकृत धोका: कोणती दारू सुरक्षित? जाणून घ्या तज्ज्ञांचे मत

बीअर, वाईन की व्हिस्की? कोणतेही मद्य यकृतासाठी सुरक्षित नाही. मद्यपानाचे प्रमाण, धोके आणि काळजी याबाबत वैद्यकीय तज्ज्ञ काय सांगतात, वाचा सविस्तर

आजच्या धावपळीच्या जीवनात मद्यपानाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलला आहे. तरुण पिढीत नवनवीन मद्यप्रकार चाखण्याची उत्सुकता वाढली आहे. सोशल मीडियावर बीअर, वाईन किंवा महागडी व्हिस्की यांना घेऊन वेगवेगळे समज पसरले आहेत. पण या सगळ्या गैरसमजुतींना वैद्यकीय तज्ज्ञांनी स्पष्ट उत्तर दिले आहे – यकृतासाठी कोणतेही मद्य पूर्णपणे निरुपद्रवी नाही. चला जाणून घेऊया, मद्यपानाचे वास्तव आणि त्यामुळे यकृतावर होणारे परिणाम.

मद्यप्रकार कोणताही असो, इथाइल अल्कोहोल सामाईक

बीअर पिणे हे तुलनेने सुरक्षित आहे का? रेड वाईन हृदयासाठी फायदेशीर आहे का? किंवा महागडी व्हिस्की पिल्याने यकृतावर कमी ताण पडतो का? असे अनेक प्रश्न मित्रांमध्ये आणि सोशल मीडियावर चर्चिले जातात. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, या सर्व प्रश्नांचे उत्तर ‘नाही’ आहे. कारण मद्याचा प्रकार काहीही असो, त्यातील प्रमुख घटक ‘इथाइल अल्कोहोल’ (Ethanol) हाच असतो. शरीरात प्रवेश केल्यानंतर याच अल्कोहोलचे विघटन करण्याची किमया यकृत (लिव्हर) करते. त्यामुळे बीअर, वाईन, वोडका किंवा व्हिस्की – सर्वच प्रकार यकृतासाठी आव्हानात्मक आहेत.

मद्यपानाने यकृतात काय होते?

वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, अल्पावधीत अतिरेकी मद्यपान केल्यास यकृताच्या कार्यक्षमतेवर विपरीत परिणाम होतो. अल्कोहोलचे विघटन करताना शरीरात ‘अॅसिटाल्डिहाइड’ (Acetaldehyde) नावाचे विषारी रसायन तयार होते. हे रसायन जेव्हा यकृतामध्ये जास्त प्रमाणात साचते, तेव्हा ते यकृताच्या पेशी नष्ट करू लागते. सुरुवातीला ‘फॅटी लिव्हर’ (यकृतात चरबी साचणे) ही समस्या उद्भवते. ही स्थिती बराच काळ तशीच राहिल्यास, यकृताला सूज, जखमा (Fibrosis) आणि अखेरीस ‘लिव्हर सिरोसिस’ (Cirrhosis) सारखा गंभीर आजार होण्याची शक्यता वाढते.

लिव्हर सिरोसिस का धोकादायक?

लिव्हर सिरोसिसच्या अवस्थेत यकृतावर डाग पडतात आणि त्याचे कार्य मंदावते. ही अवस्था अत्यंत जीवघेणी ठरू शकते, कारण यकृत शरीरातील विषारी द्रव्ये फिल्टर करण्याचे काम करते. त्यातील बिघाडामुळे संपूर्ण आरोग्य धोक्यात येते.

मद्यपानाचे ‘सुरक्षित’ प्रमाण किती?

बऱ्याचदा लोक विचारतात की, मद्यपान केल्यास त्याचे प्रमाण किती असावे? तज्ज्ञांच्या मते, कोणतीही मात्रा पूर्णपणे सुरक्षित नसली, तरी अत्यल्प प्रमाणातील मद्यसेवन केल्यास यकृतावरील परिणाम कमी करता येतो. उदाहरणार्थ, 350 मिलीलीटरपर्यंत बिअर किंवा 150 मिलीलीटरपर्यंत वाईन सेवन केल्यास तात्काळ धोका टळू शकतो. मात्र, हे प्रमाण देखील नियमित व दीर्घकाळ सेवन केल्यास हानिकारकच ठरते.

तज्ज्ञांचा सल्ला

मद्याची एक बाटली कितीही महाग किंवा दर्जेदार असली, तरी ती यकृताच्या आरोग्यासाठी आव्हानात्मकच असते. त्यामुळे मद्यपानापासून दूर राहणे हाच एकमेव उत्तम पर्याय आहे. आपल्याला जर यकृताशी संबंधित कोणतीही समस्या असेल, तर मद्याचा थेंबही धोकादायक ठरू शकतो. निरोगी यकृतासाठी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि मद्यपान टाळणे हीच खरी गुरुकिल्ली आहे.

टीप (Disclaimer):
मद्य आरोग्यासाठी अत्यंत हानिकारक आहे. वरील माहिती ही प्राथमिक व सामान्य ज्ञानावर आधारित आहे. कोणत्याही आरोग्यविषयक समस्येसाठी किंवा आहार/पेयांबाबत बदल करण्यापूर्वी तज्ज्ञ वैद्यकीय सल्लागाराचा सल्ला अवश्य घ्यावा.