हवामानात मोठा बदल! विदर्भात २३ पासून मुसळधार, मराठवाड्यात २२-२३ सप्टेंबरला विजांच्या कडकडाटासह पाऊस

ओडिशा आणि उत्तर किनारी आंध्र प्रदेशात अतिमुसळधार पावसाचा इशारा; महाराष्ट्रात विदर्भात २३ ते २६ सप्टेंबरदरम्यान पावसाचा जोर वाढणार, मराठवाड्यात २२-२३ सप्टेंबर महत्त्वाचे

देशातील हवामानाचा पॅटर्न पुन्हा एकदा बदलताना दिसत आहे. बंगालच्या उपसागरात (Bay of Bengal) निर्माण झालेली हवामान प्रणाली आता अधिक तीव्र झाली असून, तिचा परिणाम पूर्व आणि मध्य भारतातील काही भागांवर होण्याची शक्यता आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) ओडिशा आणि उत्तर किनारी आंध्र प्रदेशासाठी अतिमुसळधार पावसाचा (Extremely Heavy Rainfall) इशारा दिला आहे. त्याचवेळी महाराष्ट्रातही पुढील काही दिवस पावसाचे वातावरण कायम राहणार असून, विशेषतः विदर्भात २३ ते २६ सप्टेंबरदरम्यान पावसाचा जोर राहण्याचा अंदाज आहे .

बंगालच्या उपसागरात नेमकं काय घडलं?

हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, बंगालच्या उपसागरातील वेल मार्क्ड लो प्रेशर एरिया पश्चिम-वायव्य दिशेने सरकत २१ सप्टेंबरला डिप्रेशनमध्ये रूपांतरित झाले. त्यानंतर पुढील २४ तासांत ते डीप डिप्रेशनमध्ये तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली होती. ही प्रणाली पश्चिम-वायव्य दिशेने पुढे सरकत २३ सप्टेंबरच्या रात्री ते २४ सप्टेंबरच्या पहाटेच्या सुमारास उत्तर आंध्र प्रदेश आणि दक्षिण ओडिशाच्या किनारपट्टीदरम्यान धडकण्याची शक्यता IMD ने व्यक्त केली आहे .

‘डीप डिप्रेशन’ म्हणजे काय?

‘डीप डिप्रेशन’ (Deep Depression) हा चक्रीवादळ (Cyclonic Storm) नसतो, मात्र तो सामान्य डिप्रेशनपेक्षा अधिक तीव्र हवामान प्रणाली असतो. IMD च्या वर्गीकरणानुसार, डिप्रेशनमध्ये कमाल सातत्यपूर्ण वाऱ्याचा वेग ३१ ते ४९ किलोमीटर प्रतितास असतो, तर डीप डिप्रेशनमध्ये हा वेग ५० ते ६१ किलोमीटर प्रतितासापर्यंत असतो. त्यापुढे प्रणालीची तीव्रता वाढून वाऱ्याचा वेग ६२ किलोमीटर प्रतितास किंवा त्यापेक्षा जास्त झाल्यास ती ‘Cyclonic Storm’ श्रेणीत जाते .

म्हणजेच, सध्या निर्माण झालेली प्रणाली थेट चक्रीवादळ नसली तरी तिच्यामुळे मोठ्या प्रमाणात पाऊस, वादळी वारे आणि समुद्र खवळण्यासारखे परिणाम होऊ शकतात. या प्रणालीचा मार्ग आणि तीव्रता यानुसार तिचा परिणाम बदलू शकतो.

ओडिशा आणि आंध्र प्रदेशात अतिमुसळधार पावसाचा इशारा

या हवामान प्रणालीचा सर्वाधिक परिणाम ओडिशा आणि उत्तर किनारी आंध्र प्रदेशावर होण्याचा अंदाज आहे. ओडिशात २३ सप्टेंबरला कंधमाल, गजपती, गंजाम आणि पुरी जिल्ह्यांसाठी अतिमुसळधार पावसाचा (२० सेमीपेक्षा जास्त) रेड अलर्ट जारी करण्यात आला आहे . तसेच २४ सप्टेंबरला कालाहांडी, कंधमाल आणि रायगडा जिल्ह्यांसाठीही रेड अलर्ट आहे . उत्तर किनारी आंध्र प्रदेशात २३ आणि २४ सप्टेंबरला अतिमुसळधार पावसाची शक्यता आहे. या काळात मेघगर्जनेसह पाऊस आणि जोरदार वारेही वाहण्याचा अंदाज आहे .

ओडिशा सरकारने दक्षिण आणि किनारी भागातील २० जिल्ह्यांच्या कलेक्टरांना हाय अलर्टवर ठेवले आहे, तर १० जिल्ह्यांना सतर्क राहण्याचे आदेश दिले आहेत . मच्छीमारांना २१ सप्टेंबरपासून आंदमान समुद्र, २२ सप्टेंबरपर्यंत पूर्व-मध्य बंगालचा उपसागर आणि २२ ते २४ सप्टेंबर दरम्यान आंध्र प्रदेश-ओडिशा-पश्चिम बंगाल किनारपट्टीवर मासेमारीसाठी जाऊ नये, असा इशारा देण्यात आला आहे .

महाराष्ट्रावर काय होणार परिणाम?

या प्रणालीचा महाराष्ट्रावर थेट चक्रीवादळासारखा परिणाम होईल, असे सध्याच्या IMD च्या अंदाजातून दिसत नाही. मात्र, बंगालच्या उपसागरातील प्रणाली पश्चिमेकडे सरकल्याने मध्य भारतातील वातावरणावर त्याचा प्रभाव पडू शकतो. त्यामुळे महाराष्ट्रातील काही भागांत पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता आहे. विशेषतः विदर्भासाठी २३ ते २६ सप्टेंबर हा कालावधी महत्त्वाचा आहे .

महाराष्ट्रातील २५ जिल्ह्यांसाठी यलो अलर्ट जारी करण्यात आला आहे, ज्यात रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, नाशिक, अहिल्यानगर, पुणे, कोल्हापूर, सातारा, सांगली, सोलापूर, परभणी, बीड, हिंगोली, नांदेड, लातूर, धाराशिव, अमरावती, चंद्रपूर, गडचिरोली आणि यवतमाळ यांचा समावेश आहे .

विदर्भात २३ पासून मुसळधार पावसाचा इशारा

नागपूर हवामान विभागाचे हवामान तज्ज्ञ प्रविण कुमार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पूर्व आणि पश्चिम विदर्भात २३ सप्टेंबरच्या सायंकाळपासून पुढील तीन दिवस मुसळधार पाऊस पडण्याची शक्यता आहे . IMD च्या अंदाजानुसार २३ आणि २४ सप्टेंबरला विदर्भात मुसळधार पावसासह मेघगर्जना आणि विजांचा इशारा आहे. २५ आणि २६ सप्टेंबरलाही मुसळधार पावसाची शक्यता कायम आहे .

मराठवाड्यात २२-२३ सप्टेंबर महत्त्वाचे

मराठवाड्यात २२ सप्टेंबरला मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता आहे. २३ सप्टेंबरला या विभागात मुसळधार पावसासह मेघगर्जना आणि विजांचा इशारा देण्यात आला आहे . त्यानंतर २४ सप्टेंबरपासून सध्या कोणताही विभागीय इशारा नाही. त्यामुळे मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसाठी २२ आणि २३ सप्टेंबर हे दोन दिवस महत्त्वाचे ठरणार आहेत.

कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रातही पाऊस

कोकण आणि गोवा विभागात २२ आणि २३ सप्टेंबरला मुसळधार पावसासह मेघगर्जना आणि विजांचा इशारा आहे. २४ सप्टेंबरला मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता आहे. मध्य महाराष्ट्रातही २२ आणि २३ सप्टेंबरला मुसळधार पावसाची शक्यता असून, २४ सप्टेंबरला मेघगर्जनेसह पाऊस होऊ शकतो .

यापूर्वी काय घडलं होतं?

मराठवाड्यात गेल्या दीड महिन्यांपासून पावसाने दडी मारली होती. परभणी, लातूर, हिंगोली, धाराशिव आणि जालनामध्ये सुमारे ४० दिवसांनंतर पावसाच्या हलक्या सरी कोसळल्या होत्या . १८ सप्टेंबरला मराठवाड्यातील ३१ महसुली मंडळांमध्ये ६५ मिमीपेक्षा जास्त पावसाची नोंद झाली होती. मात्र, याच काळात छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील ग्रामीण भागात दोन वेगवेगळ्या विजांच्या कडकडाटात पाच जणांचा मृत्यू झाला होता .

पुढे काय होणार?

IMD च्या अंदाजानुसार, २३ ते २६ सप्टेंबरदरम्यान विदर्भात पावसाचा जोर कायम राहणार आहे. मराठवाड्यात २३ सप्टेंबरनंतर सध्या कोणताही विभागीय इशारा नसला तरी, शेतकऱ्यांनी हवामान विभागाच्या ताज्या अपडेटवर लक्ष ठेवण्याची गरज आहे. पावसाच्या खंडामुळे आधीच चिंतेत असलेल्या शेतकऱ्यांना या पावसाचा किती फायदा होतो, याकडे लक्ष लागले आहे.