Blindच्या सर्वेक्षणात 66% AI/ML कर्मचाऱ्यांना पुढील ३-६ महिन्यांत नोकरी जाण्याची भीती. अभियंत्यांना सर्वात कमी धोका, तर Salesforce- Oracleमध्ये सर्वाधिक चिंता. वाचा सविस्तर.
AI निर्मिती करणारेच का आहेत असुरक्षित? ब्लाइंड सर्व्हेतून धक्कादायक खुलासा
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) जगभरात रोजगाराची नवीन संधी निर्माण करत असली, तरी याच तंत्रज्ञानावर काम करणारे कर्मचारी स्वतःच्या नोकरीबाबत सर्वाधिक चिंताग्रस्त आहेत, असे एका अभ्यासातून समोर आले आहे. व्यावसायिकांच्या अनामित सामुदायिक अॅप ‘ब्लाइंड’ (Blind) ने केलेल्या सर्वेक्षणानुसार, भारतातील ६६ टक्के एआय आणि मशीन लर्निंग (एमएल) व्यावसायिकांना पुढील तीन ते सहा महिन्यांत आपल्या टीममध्ये मोठ्या प्रमाणावर कर्मचारी कपात किंवा छाटणी होण्याची शक्यता वाटते.
हा अंक एआयमुळे सर्वाधिक धोक्यात आल्याचे मानले जाणारे विक्री आणि विपणन (सेल्स अँड मार्केटिंग) क्षेत्राजवळपास पोहोचला आहे. विक्री-विपणन क्षेत्रात ६८ टक्के कर्मचारी नोकरी जाण्याची भीती व्यक्त करतात, तर उत्पादन आणि डिझाइन (प्रॉडक्ट अँड डिझाइन) क्षेत्रात हा दर ६५ टक्के आहे. याचा अर्थ एआय क्षेत्रात काम करणे म्हणजे नोकरीची सुरक्षितता नव्हे, तर उलट तेथील कर्मचारीही तितकेच असुरक्षित भावना अनुभवत आहेत.
सर्वेक्षणाची व्याप्ती आणि प्रमुख निष्कर्ष
जुलै २०२६ मध्ये भारतात काम करणाऱ्या १,५५२ व्यावसायिकांवर हे सर्वेक्षण करण्यात आले. यात एआय/एमएल, अभियांत्रिकी, उत्पादन-डिझाइन, डेटा-अॅनालिटिक्स, विक्री-विपणन, कार्यकारी आणि समर्थन अशा विविध क्षेत्रांतील कर्मचाऱ्यांचा समावेश होता.
सर्वेक्षणाचा सर्वात महत्त्वाचा निष्कर्ष म्हणजे एआय तयार करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना स्वतःच्या नोकरीबाबत सर्वाधिक भीती वाटते. एआयमुळे ज्या क्षेत्रांना सर्वाधिक धोका आहे, असे समजले जाते, त्या क्षेत्रांप्रमाणेच एआय/एमएल क्षेत्रातील कर्मचारीही तितकेच असुरक्षित आहेत. याउलट, अभियांत्रिकी क्षेत्र हे एआयमुळे सर्वाधिक प्रभावित होणाऱ्या क्षेत्रांपैकी एक मानले जात असताना, तेथील कर्मचारी सर्वात कमी चिंताग्रस्त आहेत.
अभियंते सर्वात सुरक्षित, डेटा-अॅनालिटिक्सकडे आशावाद
एआय आणि ऑटोमेशनमुळे अभियांत्रिकी क्षेत्रावर मोठा परिणाम होईल, अशी सर्वसाधारण धारणा असली, तरी ब्लाइंडच्या सर्वेक्षणात अभियंत्यांनी सर्वात कमी भीती व्यक्त केली. केवळ २४ टक्के अभियंत्यांनाच आपल्या टीममध्ये छाटणी होण्याची शक्यता ‘अतिशय संभाव्य’ वाटते, हा सर्व क्षेत्रांमधील सर्वात कमी आकडा आहे. एकूणच अभियांत्रिकी क्षेत्रातील ‘धोक्यात’ भावना ५८ टक्के आहे, जी सर्वेक्षणाच्या सरासरीपेक्षा कमी आहे.
डेटा आणि अॅनालिटिक्स क्षेत्रातील कर्मचारी आणखी आशावादी आहेत. त्यांच्यातील धोक्याची भावना ५१ टक्के आहे, तर ४० टक्के कर्मचाऱ्यांना छाटणी होण्याची शक्यता नाही, असे वाटते – हा सर्व क्षेत्रांमधील सर्वोच्च आत्मविश्वास आहे.
कंपन्यांनुसार धोक्याची पातळी – Salesforce अग्रस्थानी, Zoho सर्वात सुरक्षित
कंपन्यांच्या पातळीवरही चिंतेची पातळी वेगवेगळी आहे. एंटरप्राइझ सॉफ्टवेअर आणि पेमेंट कंपन्यांमधील कर्मचाऱ्यांना सर्वाधिक धोका वाटतो. Salesforce मधील ८१ टक्के कर्मचाऱ्यांना छाटणीची भीती आहे, तर Oracle मध्ये हा दर ८० टक्के आहे. Uber (७७ टक्के) आणि PayPal (७५ टक्के) यांचाही या यादीत समावेश आहे.
याउलट, भारतीय सॉफ्टवेअर कंपन्या अधिक आशावादी दिसतात. Zoho मध्ये केवळ ९ टक्के कर्मचाऱ्यांनाच छाटणीची शक्यता वाटते, तर Freshworks मध्ये हा दर ४४ टक्के आहे.
‘शांत संकेत’ देतात धोक्याचा इशारा
सर्वेक्षणातील आणखी एक महत्त्वाची बाब म्हणजे, कर्मचाऱ्यांची भीती थेट छाटणीच्या घोषणांमुळे नसून, त्यापूर्वीच्या ‘शांत संकेतां’मुळे आहे. छाटणीची अपेक्षा असणाऱ्या कर्मचाऱ्यांपैकी २७ टक्के जणांनी भरती थांबवणे (हायरिंग फ्रीझ) हे सर्वात मोठे संकेत म्हणून ओळखले, तर २४ टक्के जणांनी बजेट किंवा हेडकाउंट लक्ष्यांत कपात हे कारण सांगितले. केवळ ९ टक्के कर्मचाऱ्यांनी औपचारिक छाटणीच्या घोषणांना भीतीचे कारण मानले.
प्रकल्प रद्द होणे, कामगिरी सुधारणा योजना (पीआयपी) आणि बेंच पॉलिसी यांनाही संभाव्य कपातीचे संकेत म्हणून पाहिले जाते.
तज्ज्ञांचे मत – एआय पाइपलाइन कौशल्ये महत्त्वाची
ब्लाइंडवर एका Coinbase व्यावसायिकाने पोस्ट केले की, “एमएल खरोखरच मृत आहे… तुम्ही सर्वोत्तम करू शकता ते म्हणजे तुमची सध्याची कौशल्ये बॅकएंड एआय पाइपलाइनसाठी वाढवणे आणि शक्य तितक्या काळ टिकून राहणे.” यावरून असे दिसते की एआय क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांनी आपली कौशल्ये सतत अद्ययावत ठेवणे आणि बदलत्या गरजांशी जुळवून घेणे आवश्यक आहे.
एआयचा रोजगारावरील एकूणच परिणाम
हा सर्वेक्षण अहवाल एआयच्या रोजगारावरील परिणामाच्या विरोधाभासी चित्राच्या पार्श्वभूमीवर आला आहे. नोमुरा या संस्थेच्या वेगळ्या अहवालानुसार, भारतात एआय-संबंधित भरती (८३,००० पेक्षा अधिक) एआय-संबंधित छाटणी (३२,००० पेक्षा कमी) यांच्या तुलनेत अधिक आहे. मात्र, एंट्री-लेव्हल भरतीवर ऑटोमेशनचा परिणाम होत असल्याचेही या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
ब्लाइंडचे सर्वेक्षण कर्मचाऱ्यांच्या अपेक्षा दर्शवते, प्रत्यक्ष छाटणीच्या योजना नव्हे. तरीही, एआय क्षेत्रात काम करणाऱ्यांमध्येही वाढती असुरक्षितता ही तंत्रज्ञान क्षेत्रातील बदलत्या परिस्थितीची स्पष्ट साक्ष आहे.
By
