रेशनकार्डधारकांना ३० सप्टेंबरपूर्वी ई-केवायसी पूर्ण करणे अनिवार्य; रेशन दुकानात बायोमेट्रिक किंवा ‘MERA e-KYC’ आणि ‘Face eKYC’ अॅप्सद्वारे घरबसल्या करता येणार पडताळणी.
छत्रपती संभाजीनगर / मराठवाडा : सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेअंतर्गत धान्य वाटपात पारदर्शकता आणण्यासाठी केंद्र आणि राज्य शासनाने रेशनकार्डधारकांसाठी ई-केवायसी (e-KYC) प्रक्रिया अनिवार्य केली आहे. त्यानुसार, ३० सप्टेंबर २०२६ ही ई-केवायसी पूर्ण करण्यासाठी अंतिम मुदत असून, या मुदतीत पडताळणी पूर्ण न केल्यास संबंधित लाभार्थ्यांचे रेशनवरील धान्य बंद होण्याची शक्यता आहे.
मराठवाड्यासह संपूर्ण महाराष्ट्रात अद्याप लाखो रेशनकार्डधारकांची ई-केवायसी प्रलंबित असल्याने पुरवठा विभागाकडून सातत्याने आवाहन केले जात आहे. जिल्हा पुरवठा अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, प्रलंबित लाभार्थ्यांची यादी संबंधित रेशन दुकानांवर उपलब्ध करून देण्यात आली असून, दुकानदारांना प्रक्रिया जलद गतीने पूर्ण करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
ई-केवायसी का अनिवार्य करण्यात आली?
राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा अधिनियम, २०१३ अंतर्गत सर्व पात्र शिधाधारकांसाठी ई-केवायसी प्रक्रिया पूर्ण करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. केंद्र व राज्य शासनाच्या पारदर्शक धोरणानुसार, स्वस्त धान्याचा लाभ केवळ प्रत्यक्ष गरजू व पात्र नागरिकांपर्यंतच पोहोचावा, तसेच वितरण व्यवस्थेतील गैरप्रकारांना आळा बसावा यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले आहे.
पुरवठा विभागाने रेशनकार्ड e-KYC मोहीम सुरू केली आहे. सार्वजनिक वितरण प्रणालीत पारदर्शकता आणण्यासाठी ही मोहीम राबवली जात आहे. ज्या लाभार्थ्यांनी अद्याप आपली ई-केवायसी प्रक्रिया पूर्ण केलेली नाही, त्यांनी ३० सप्टेंबरपूर्वी ही प्रक्रिया तातडीने पूर्ण करावी, अन्यथा भविष्यात मिळणारे रेशनचे धान्य बंद होऊ शकते, असा इशारा जिल्हा प्रशासनाकडून देण्यात आला आहे.
ई-केवायसी कशी करायची? दोन पर्याय उपलब्ध
पर्याय १: रेशन दुकानात बायोमेट्रिकद्वारे
नागरिकांनी आपल्या गावातील किंवा परिसरातील जवळच्या अधिकृत स्वस्त धान्य दुकानाला प्रत्यक्ष भेट द्यावी लागेल. ई-पॉस (e-POS) मशीनवर आपल्या बोटांचे ठसे अद्ययावत करून ही प्रक्रिया विनामूल्य पूर्ण केली जाते. लाभार्थी आपल्या नजीकच्या रेशन दुकानात ओळख पुराव्यासह जाऊन ई-पॉस यंत्रावर बायोमेट्रिक प्रमाणीकरण करून घेऊ शकतात.
पर्याय २: घरबसल्या मोबाइलद्वारे (MERA e-KYC)
तंत्रज्ञानाचा वापर करू इच्छिणारे नागरिक गुगल प्ले स्टोअरवरून ‘MERA eKYC’ आणि ‘Aadhaar FaceRD’ ही दोन अधिकृत अॅप्स डाऊनलोड करून घरबसल्या ई-केवायसी करू शकतात. या अॅपमध्ये आधार क्रमांक टाकून, आधार-लिंक्ड मोबाइल नंबरवर आलेला ६ अंकी OTP टाकून, फेस ऑथेंटिकेशनद्वारे ई-केवायसी पूर्ण करता येते.
फेस स्कॅनिंग करताना सिस्टमला चेहरा ओळखण्यासाठी डोळे मिचकावे लागू शकतात. ही प्रक्रिया अवघ्या दोन मिनिटांत पूर्ण होते.
प्रशासनाची भूमिका
जिल्हा पुरवठा अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे की, ई-केवायसी करण्यासाठी नागरिकांना कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही. ही प्रक्रिया पूर्णपणे विनामूल्य आहे. प्रलंबित लाभार्थ्यांची यादी रेशन दुकानांवर प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. वसई तालुक्यात सर्वाधिक १ लाख ३ हजार ६४३ शिधापत्रिकाधारकांनी अद्याप केवायसी पूर्ण केलेली नाही.
ई-केवायसी न केल्यास काय होईल?
- रेशनवरील स्वस्त धान्य मिळणे बंद होईल
- रेशनकार्ड निष्क्रिय (Inactive) होऊ शकते
- सणासुदीच्या काळात ‘आनंदाचा शिधा’ मिळणार नाही
- भविष्यात कार्ड पुन्हा सुरू करण्यासाठी पुन्हा ई-केवायसी करावी लागेल
मराठवाड्यातील स्थिती
मराठवाड्यातील छत्रपती संभाजीनगर, बीड, धाराशिव, लातूर, नांदेड, परभणी, हिंगोली आणि जालना जिल्ह्यांमध्ये अद्याप मोठ्या संख्येने रेशनकार्डधारकांची ई-केवायसी प्रलंबित आहे. यापूर्वीही या भागातील लाखो लाभार्थ्यांची केवायसी बाकी असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले होते. त्यामुळे मराठवाड्यातील रेशनकार्डधारकांनी तातडीने ई-केवायसी पूर्ण करण्याचे आवाहन करण्यात येत आहे.
पुढे काय?
३० सप्टेंबरनंतर ई-केवायसी न केलेल्या लाभार्थ्यांचे धान्य वितरण बंद करण्याची प्रक्रिया सुरू होईल. मात्र, काही ठिकाणी मुदतवाढीची चर्चा सुरू असल्याची माहिती समोर येत आहे. तथापि, अधिकृत मुदतवाढीची घोषणा झालेली नाही. त्यामुळे लाभार्थ्यांनी कोणतीही प्रतीक्षा न करता तातडीने ई-केवायसी पूर्ण करणे हिताचे ठरेल.
By
