नेपाळ-चीन सीमेवरील प्रचंड भूस्खलनात कैलास मानसरोवर यात्रेसाठी गेलेले ६० मुंबईतील पर्यटक बेपत्ता. इमिग्रेशन इमारतीवर डोंगर कोसळल्याची शंका, कुटुंबियांची चिंता वाढली.

नेपाळ-चीन सीमेवर कैलास मानसरोवर यात्रेतील ६० मुंबईकर बेपत्ता; डोंगर कोसळल्याची शंका

मुंबई: नेपाळ-चीन सीमेवर झालेल्या प्रचंड भूस्खलन आणि पुरात कैलास मानसरोवर यात्रेसाठी गेलेले सुमारे ६० मुंबईतील पर्यटक बेपत्ता झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. २६ ऑगस्ट रोजी सकाळी साडेआठ वाजण्याच्या सुमारास नेपाळ-चीन सीमेवरील कस्टम आणि इमिग्रेशन इमारतीजवळ ही भीषण दुर्घटना घडली. डोंगराचा मोठा भाग, चिखल आणि दगडांचा ढिगारा इमारतीवर कोसळल्याने सर्व पर्यटक ४० ते ५० फूट खाली दबले गेल्याची शंका व्यक्त केली जात आहे.

या पर्यटकांची सुटका व शोधकार्य अत्यंत कठीण परिस्थितीत सुरू असून, नेपाळ सरकारने कुटुंबीयांना १८४ दिवस (सहा महिने) थांबण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.

कैलास मानसरोवर यात्रेचे स्वप्न बनले भीषण संकट

अंधेरीतील डॉक्टर मिलिंद चितळे यांच्या ‘हिल अँड ट्रॅकिंग’ कंपनीमार्फत हे ६० पर्यटक कैलास मानसरोवर दर्शनासाठी नेपाळमार्गे गेले होते. डॉ. चितळे हे स्वतः अनुभवी गिर्यारोहक असून, त्यांनी गेली तीन दशके हिमालयात ट्रेकिंग मोहिमा नेत आहेत. त्यांच्या पत्नी जान्हवी याही या यात्रादलात होत्या.

यात्रादलाने २३ ऑगस्ट रोजी मुंबईहून काठमांडूसाठी प्रयाण केले होते. २५ ऑगस्टच्या रात्रीपर्यंत सर्व पर्यटक नेपाळ-चीन सीमेजवळील तिमुरे येथे पोहोचले होते. पुढील दिवशी सकाळी सीमा ओलांडून चीनच्या केरुंग (ग्यिरोंग) बाजूला जाण्याचे त्यांचे नियोजन होते.

९० किलोमीटर रस्ता चिखलात; हेलिकॉप्टरनेही मदत अशक्य

दुर्घटनेनंतर नेपाळ-चीन सीमेजवळील ९० किलोमीटरपेक्षा जास्त रस्ता मोठ्या प्रमाणात चिखल, माती आणि दगडांच्या ढिगाऱ्याने बंद झाला आहे. त्यामुळे कोणत्याही वाहनाच्या माध्यमातून घटनास्थळी पोहोचणे अशक्यप्राय आहे.

नेपाळ सरकारच्या म्हणण्यानुसार, केवळ हेलिकॉप्टरच्या सहाय्याने हवाई पाहणी करता येते. मात्र, इमारतीवर कोसळलेला चिखल आणि दगडांचा ढिगारा एवढा मोठा आहे की, तो बाजूला करणे सध्या तरी शक्य होत नाही. नेपाळ पर्वतारोहण संघटनेच्या (NMA) बचाव पथकाने शुक्रवारी केलेल्या पाहणीत ६४४ लोक रसुवागढी इमिग्रेशन सुविधेवर असल्याची माहिती मिळाली आहे.

कुटुंबियांची प्रतीक्षा आणि नेपाळ सरकारच्या सूचना

बेपत्ता पर्यटकांच्या कुटुंबीयांची चिंता वाढत आहे. डॉ. मिलिंद चितळे यांचे बहीण-बंधू संदीप पाध्ये यांनी सांगितले की, “२५ ऑगस्टपर्यंत माझ्या बहिणीशी (जान्हवी) संपर्क होता. मात्र, २६ ऑगस्टला पाठवलेले संदेश अद्याप वाचले गेलेले नाहीत”.

नेपाळ सरकारने कुटुंबीयांना १८४ दिवस (सहा महिने) प्रतीक्षा करण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. तसेच, भारतीय दूतावासाला स्थानिक पोलीस ठाण्यात पर्यटक हरवल्याच्या तक्रारी नोंदवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

बेपत्ता झालेल्यांमध्ये मुंबईतील अनेक डॉक्टर, व्यावसायिक आणि निवृत्त नागरिकांचा समावेश आहे. त्यात पीडी हिंदुजा रुग्णालयातील डॉ. आनंद देशपांडे आणि नानावटी मॅक्स रुग्णालयातील डॉ. गायत्री देशपांडे या दाम्पत्याचाही समावेश आहे. त्यांच्या कुटुंबीयांनी दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांचा शेवटचा फोन लोकेशन २८ ऑगस्ट रोजी सकाळी ८.२८ वाजता ग्यिरोंग पोर्टजवळ आढळला आहे.

शोधमोहिमेत अडचणी; हरवलेल्या पर्यटकांची संख्या

नेपाळच्या राष्ट्रीय आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण आणि व्यवस्थापन प्राधिकरणाच्या (NDRRMA) ताज्या अद्ययावत माहितीनुसार, नेपाळमधील या आपत्तीत ६७५ जणांचा मृत्यू झाला असून, २,४१८ लोक बेपत्ता किंवा संपर्कात नाहीत. यात १३० हून अधिक भारतीय नागरिकांचा समावेश आहे, त्यापैकी बहुतेक कैलास मानसरोवर यात्रेकरू आहेत.

नेपाळ सरकार आणि लष्कराने युद्धपातळीवर शोध व बचाव मोहीम हाती घेतली आहे. मात्र, विपत्तीच्या प्रचंड व्याप्तीमुळे बचावकार्याला मोठा अडथळा येत आहे. महाराष्ट्र सरकारनेही आपत्ती व्यवस्थापन नियंत्रण कक्ष सक्रिय केला असून, परराष्ट्र मंत्रालय आणि नेपाळी अधिकाऱ्यांशी समन्वय साधला जात आहे.

सुटलेल्या यात्रेकरूंचे अनुभव

दुसरीकडे, काही चमत्कारिकरित्या बचावलेल्या यात्रेकरूंनी आपले अनुभव सांगितले. ४७ यात्रेकरू शनिवारी मुंबईत सुखरूप परतले. पुण्याच्या तहसीलदार स्मिता पवार यांना इमिग्रेशन इमारतीवर जाण्यापूर्वी वैद्यकीय प्रमाणपत्रासाठी रुग्णालयात जावे लागले, त्यामुळे त्यांचा जीव वाचला. “महादेवानेच आम्हाला वाचवले,” अशा भावना त्यांनी व्यक्त केल्या.

कैलास मानसरोवर यात्रा ही हिंदू आणि बौद्ध धर्मीयांसाठी अत्यंत पवित्र मानली जाते. या आपत्तीने अनेक भाविकांची स्वप्ने अपुरी राहिली आहेत. नेपाळ सरकार आणि भारतीय दूतावासाकडून सातत्याने माहिती दिली जात असली, तरी बेपत्ता पर्यटकांच्या कुटुंबीयांची प्रतीक्षा आणि वेदना कमी होण्याचे नाव घेत नाही.