महाभूमीवर आता ऑनलाइन उपलब्ध ‘क’ प्रत व गावनकाशे; जमीन व्यवहारात पारदर्शकता

By rushikesh Jul 24, 2026 0

महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाने जमीन मोजणी ‘क’ प्रत व सर्व गाव नकाशे महाभूमी प्रणालीवर ऑनलाइन केले. नाममात्र शुल्कात डाउनलोड करा, वेळ व खर्च वाचवा.

मराठवाडा अपडेट 24 : महाराष्ट्रातील जमीन व्यवहारांना आता डिजिटल युगाची सुरुवात झाली आहे. भूमी अभिलेख विभागाने महत्त्वपूर्ण निर्णय घेत जमीन मोजणीची ‘क’ प्रत आणि सर्व गावांचे नकाशे ‘महाभूमी’ प्रणालीवर ऑनलाइन उपलब्ध केले आहेत. यामुळे नागरिकांना आता घरबसल्या जमिनीशी संबंधित कागदपत्रे पाहणे व डाउनलोड करणे शक्य होणार आहे.

ऑनलाइन सुविधेमुळे काय होणार लाभ?

या डिजिटल सुविधेमुळे जमीन व्यवहार अधिक पारदर्शक, वेगवान आणि नागरिकाभिमुख होतील. याआधी जमीन मोजणीची ‘क’ प्रत आणि गाव नकाशे मिळवण्यासाठी नागरिकांना तहसील कार्यालयात फेऱ्या माराव्या लागत होत्या. आता मात्र ही सर्व कागदपत्रे ऑनलाइन उपलब्ध झाल्याने वेळ, श्रम व खर्चाची बचत होणार आहे. शासकीय सेवांमधील पारदर्शकता वाढण्यासही यामुळे मोठी मदत होणार आहे.

काय आहे ‘महाभूमी’ प्रणाली?

‘महाभूमी’ ही महाराष्ट्र शासनाची भूमी अभिलेखांसाठीची एक ऑनलाइन प्रणाली आहे. या प्रणालीवर नागरिकांना ७/१२ उतारा, ८अ, मालमत्ता कार्ड, तसेच आता ‘क’ प्रत व गाव नकाशे यासारखी महत्त्वाची कागदपत्रे पाहता येतात. महाभूमी पोर्टल (https://bhulekh.mahabhumi.gov.in) वर जाऊन जिल्हा, तालुका व गाव निवडून सर्वे क्रमांक किंवा गट क्रमांकाच्या आधारे संबंधित कागदपत्रे शोधता येतात.

जुने स्कॅन केलेले व डिजिटल नकाशे उपलब्ध

भूमी अभिलेख विभागाने जुने स्कॅन केलेले नकाशे तसेच नवीन डिजिटल नकाशे या पोर्टलवर उपलब्ध केले आहेत. यामुळे जुन्या व नव्या नकाशांची तुलना करता येणार आहे. नागरिकांना या नकाशांमध्ये हद्दी, शेजारील जमिनीचा तपशील आणि सर्वे क्रमांक यांची माहिती सहजपणे मिळू शकते.

नाममात्र शुल्कात मिळणार सेवा

या सर्व कागदपत्रांसाठी नागरिकांना नाममात्र शुल्क भरावे लागेल. डिजिटल स्वाक्षरीयुक्त कागदपत्रे केवळ १५ रुपयांमध्ये डाउनलोड करता येतात. या कागदपत्रांना प्रमाणित डिजिटल स्वाक्षरी, स्कॅन करता येण्याजोगा QR कोड आणि १६ अंकी अनन्य पडताळणी क्रमांक देण्यात येतो, ज्यामुळे कागदपत्रांची सुरक्षा वाढते व बनावटीपणा टाळता येतो.

डिजिटल भूमी अभिलेखांना कायदेशीर मान्यता

उल्लेखनीय बाब म्हणजे, महाराष्ट्र सरकारने डिजिटल स्वाक्षरीयुक्त भूमी अभिलेखांना (७/१२, ८-अ, फेरफार) पूर्ण कायदेशीर मान्यता दिली आहे. यामुळे आता ऑनलाइन डाउनलोड केलेली कागदपत्रे सर्व शासकीय कार्यालयांमध्ये वैध मानली जातील. या निर्णयामुळे जमीन व्यवहारांना गती मिळणार असून, रिअल इस्टेट क्षेत्रातील व्यवहारांना चालना मिळण्याची शक्यता आहे.

नागरिकांसाठी मार्गदर्शन

‘क’ प्रत किंवा गाव नकाशा पाहण्यासाठी नागरिकांनी खालील स्टेप फोल्लो करा :

१. महाभूमी पोर्टल (bhulekh.mahabhumi.gov.in) ला भेट द्या.
२. आपला जिल्हा, तालुका व गाव निवडा.
३. ‘क-प्रत’ किंवा ‘भूनकाशा’ पर्याय निवडा.
४. सर्वे क्रमांक किंवा गट क्रमांक टाका.
५. संबंधित कागदपत्र पाहा व डाउनलोड करा.