मराठवाड्यासह राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी मोठी बातमी! दिवाळीआधी ५ हजार रुपये अग्रिम, १ कोटी शेतकऱ्यांना थेट लाभ

राज्यात ३०५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर; दिवाळीआधी सुमारे एक ते सव्वा कोटी शेतकऱ्यांच्या खात्यात ५ हजार रुपये अग्रिम जमा होणार, एकूण मदत ६ हजार कोटी रुपयांची.

नेमकं काय घडलं?

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पत्रकार परिषदेत माहिती देताना सांगितले की, सामान्यतः दुष्काळ नोव्हेंबरच्या शेवटी जाहीर होतो. मात्र यंदा परिस्थिती गंभीर असल्याने सरकारने आधीच दुष्काळ जाहीर केला आणि ऑक्टोबर महिन्यात दुष्काळाबाबतचा जीआर काढला.

“आम्हाला कल्पना आहे दिवाळी येते आहे, दिवाळी अडचणीची आहे. दुष्काळाची कार्यप्रणाली दिवाळीआधी पूर्ण होणं कठीण आहे. मात्र एकूणच सगळ्या गोष्टी विचारात घेता, आज मंत्रिमंडळाशी चर्चा केली आणि दिवाळी आधी ५ हजार रुपये शेतकऱ्यांना अग्रीम देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे,” असे फडणवीस म्हणाले.

३०५ तालुक्यांत दुष्काळ जाहीर; ४० तालुक्यांची भर

राज्य सरकारने सुरुवातीला २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर केला होता. मात्र अनेक तालुके मदतीपासून वंचित राहिल्याच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय दबाव वाढल्यानंतर आणखी ४३ तालुक्यांचा समावेश करण्यात आला. मुख्यमंत्र्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आता राज्यात एकूण ३०५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर करण्यात आला आहे.

दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये १२ प्रकारच्या सवलती लागू करण्यात आल्या आहेत. यामध्ये शेती कर्जवसुलीला स्थगिती, परीक्षा शुल्क माफी, पाणीपुरवठ्यासाठी टँकर वाढवणे आदी उपाययोजनांचा समावेश आहे.

मराठवाड्यावर विशेष लक्ष

मराठवाड्यातील पाणीटंचाई लक्षात घेता टँकरची उपलब्धता वाढवण्यासह पाणीपुरवठ्याच्या व्यवस्थेबाबतही महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात आले आहेत. मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले की, पाण्याची पातळी तीन मीटरपेक्षा खाली गेली असून १६ हजार बेकायदेशीर जोडण्या तोडण्यात आल्या आहेत. टँकरची हालचाल जीपीएसद्वारे देखरेख केली जाणार आहे.

दुष्काळी तालुक्यांमधील शहरी भागात १० टक्के पाणी कपात करण्याचा निर्णयही घेण्यात आला आहे. पिण्याच्या पाण्याला सर्वाधिक प्राधान्य देताना जनावरांसाठी चारा उपलब्ध करून देण्यावरही भर दिला जाणार आहे.

कर्जवसुलीला स्थगिती; बँकांना दारात न फिरकण्याचे आदेश

महसूलमंत्री आणि दुष्काळ निवारण उपसमितीचे अध्यक्ष चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी दुष्काळी भागातील शेतकऱ्यांकडे बँका किंवा पतसंस्थांच्या कर्मचाऱ्यांनी कर्जवसुलीसाठी जाऊ नये, अशा सूचना दिल्या आहेत. याबाबत जिल्हाधिकारी आणि पोलीस अधिकाऱ्यांना आवश्यक निर्देश देण्यास सांगण्यात आले आहे. तसेच दुष्काळी परिस्थितीत कर्जवसुलीला तात्पुरती स्थगिती देता येईल का, याबाबत रिझर्व्ह बँकेकडे मार्गदर्शन मागवण्याची सूचनाही करण्यात आली आहे.

दहावी-बारावीच्या परीक्षा शुल्कात माफी

राज्य सरकारने दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर इयत्ता दहावी आणि बारावीच्या विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्क माफ करण्याचा निर्णयही जाहीर केला आहे. यामुळे दुष्काळग्रस्त भागातील लाखो विद्यार्थ्यांना दिलासा मिळणार आहे.

सप्टेंबर २०२५ मध्ये राज्यात अतिवृष्टी आणि महापुरामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले होते. त्यावेळी सरकारने ३१ हजार ६२८ कोटी रुपयांचे मदत पॅकेज जाहीर केले होते. मात्र त्यानंतर काही भागांमध्ये दुष्काळाची परिस्थिती निर्माण झाली. ओला दुष्काळ जाहीर करण्याची मागणी विरोधी पक्षांसह सत्ताधारी आघाडीतील काही मंत्र्यांनीही केली होती.

पुढे काय?

मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले की, दिवाळीआधी ५ हजार रुपये शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा होतील. ज्या शेतकऱ्यांचे कर्जमाफीचे पैसे येणे बाकी आहेत, तेही खात्यात जमा केले जात आहेत. दुष्काळाच्या पुढील उपाययोजनांबाबत सरकार सातत्याने आढावा घेणार असून पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा सुरळीत ठेवण्यास प्राधान्य दिले जाणार आहे.