ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचं गोव्यातील निवासस्थानी पहाटे ५.२० वाजता निधन झालं. २०२३ मधील मुलाखतीत त्यांनी मृत्यूनंतर फोटो न लावण्याची आणि १२ मण वाळलेल्या लाकडावर अंत्यसंस्कार करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती.
ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचं गुरुवारी (८ ऑक्टोबर २०२६) सकाळी वयाच्या ७५व्या वर्षी हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झालं. गोव्यातील डोना पाउला येथील त्यांच्या निवासस्थानी पहाटे ५ वाजून २० मिनिटांनी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. मणिपाल हॉस्पिटलच्या ऑन्कोलॉजी विभागाचे प्रमुख डॉ. शेखर साळकर यांच्या माहितीनुसार, नाना पाटेकर यांना तीव्र हृदयविकाराचा झटका आला होता. सुमारे ४५ मिनिटं सलग सीपीआर देऊनही त्यांना वाचवता आलं नाही. याप्रकरणी मेडिको-लीगल केस (MLC) नोंदवण्यात आली असून शवविच्छेदन करण्यात येणार आहे.
नाना पाटेकर यांचा जन्म १ जानेवारी १९५१ रोजी महाराष्ट्रातील मुरुड-जंजिरा येथे झाला. त्यांचं मूळ नाव विश्वनाथ दिनकरराव पाटेकर असं होतं. १९७८ मध्ये ‘गमन’ या चित्रपटातून त्यांनी चित्रसृष्टीत पदार्पण केलं. ‘परिंदा’, ‘क्रांतिवीर’, ‘प्रहार’, ‘खामोशी’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘नटसम्राट’, ‘वेलकम’ यांसारख्या असंख्य चित्रपटांमधून त्यांनी आपल्या दमदार अभिनयाची अमिट छाप उमटवली.
मृत्यूविषयीचं तत्त्वज्ञान आणि १२ मण लाकडाची इच्छा
नाना पाटेकर यांची २०२३ मधील एक मुलाखत त्यांच्या निधनानंतर पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. सप्टेंबर २०२३ मध्ये त्यांचा ‘द व्हॅक्सिन वॉर’ हा सिनेमा प्रदर्शित झाला होता, त्याच काळात ही मुलाखत देण्यात आली होती. या मुलाखतीत त्यांनी आयुष्य आणि मृत्यूबद्दलचं आपलं तत्त्वज्ञान मोकळेपणाने मांडलं होतं.
नाना पाटेकर म्हणाले होते, “मला माहिती आहे की उद्या मी मरणार आहे. माझा मृत्यूवर विश्वास आहे. त्यामुळे या गोष्टींमध्ये मला काहीही रस नाही. जे लोक कधीच मरणार नाहीत असं समजतात, ते फक्त गोष्टी साठवत राहतात.”
इंडस्ट्रीतील ग्लॅमरचा स्पर्श झाल्यानंतरही आपल्यात दिखावा का आला नाही, असं विचारल्यावर ते म्हणाले होते, “आपल्याला माहिती आहे की आपल्याला जायचं आहे. १२ मण लाकूड लागणार आहे. हीच माझी शेवटची संपत्ती आहे. याच्यासोबत मी जाईन.”
नाना पाटेकर यांनी आपल्या अंत्यसंस्काराबद्दलही स्पष्ट इच्छा व्यक्त केली होती. ते म्हणाले होते, “मी माझी १२ मण लाकडं बाजूला ठेवली आहेत. ती वाळलेली आहेत. त्यातच मला जाळा. ओलं लाकूड वापरू नका.” ओल्या लाकडामुळे धूर होईल आणि त्यामुळे उपस्थितांच्या डोळ्यांतून पाणी येईल, असं त्यांनी विनोदाने सांगितलं होतं. “मग डोळ्यांतून पाणी येईल… आणि मरताना मला चुकीचा समज होईल की ते माझ्यासाठी रडत आहेत,” असं ते म्हणाले होते.
मृत्यूनंतर फोटो न लावण्याची इच्छा
नाना पाटेकर यांनी आपल्या मृत्यूनंतर आपला फोटो न लावण्याचीही इच्छा व्यक्त केली होती. ते म्हणाले होते, “असंच मी जगतो. मला वाटतं हेच खरं आहे. तुम्ही मेलात तर कोणी तुम्हाला आठवणार नाही. दोन-चार दिवसांत सगळे विसरतील. मी तर सांगितलं आहे की माझा फोटो लावू नका. पूर्ण विसरून जा.”
त्यांच्या मृत्यूविषयीच्या विचारांचा संबंध त्यांच्या कुटुंबाशीही होता. नाना पाटेकर म्हणाले होते की त्यांना अजूनही वाटतं की त्यांची आई जिवंत आहे, आणि मृत्यू म्हणजे तिला पुन्हा भेटण्याचा मार्ग. “आजही मला वाटतं की माझी आई जिवंत आहे. मृत्यू म्हणजे मी इथून गेल्यावर तिला भेटायला जाईन,” असं ते म्हणाले होते.
तीन राष्ट्रीय पुरस्कार आणि पद्मश्री
नाना पाटेकर यांनी आपल्या कारकिर्दीत तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार जिंकले. १९८९ मध्ये ‘परिंदा’ चित्रपटातील अन्ना सेठ या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. १९९४ मध्ये ‘क्रांतिवीर’ साठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार आणि १९९६ मध्ये ‘अग्निसाक्षी’ साठी पुन्हा सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. २०१३ मध्ये भारतीय सिनेमातील योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं होतं.
राजकीय सन्मानासह अंत्यसंस्कार
महाराष्ट्र सरकारने नाना पाटेकर यांना पूर्ण राजकीय सन्मानासह अंत्यसंस्कार करण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यांचे अंतिम संस्कार पुण्याजवळील डोणजे येथील त्यांच्या फार्महाऊसवर आज (८ ऑक्टोबर) सायंकाळी ४ वाजता होणार आहेत. नाना पाटेकर यांचं पार्थिव शरीर गोव्याहून पुण्यात आणलं जाईल आणि अंतिम दर्शनासाठी ठेवण्यात येईल.
देशभरातून श्रद्धांजली
नाना पाटेकर यांच्या निधनावर देशभरातून श्रद्धांजली वाहिली जात आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या निधनावर शोक व्यक्त करताना म्हटलं की, “त्यांनी प्रत्येक भूमिकेत उल्लेखनीय बहुमुखी प्रतिभा आणि सर्जनशीलता आणली आणि आपल्याला पिढ्यानपिढ्या लक्षात राहतील अशी पात्रं दिली.”
अभिनेते रितेश देशमुख म्हणाले, “मी स्तब्ध आहे. असं वाटतंय की एखाद्या ट्रकने मला धडक दिली आहे. नाना पाटेकर जी यांच्या निधनाची बातमी ऐकून गहरा दुःख झाला. ते एक बेजोड आणि अद्वितीय अभिनेते होते.”
केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी शोक व्यक्त करताना म्हटलं की, “भारतीय चित्रपटसृष्टीसाठी ही अपूरणीय क्षती आहे.” तर अभिनेते सनी देओल यांनी भावूक श्रद्धांजली वाहत म्हटलं, “तुमची खूप आठवण येईल, नाना.”
नाना पाटेकर यांच्या पश्चात पत्नी नीलकंठी पाटेकर आणि मुलगा मल्हार पाटेकर असा परिवार आहे. त्यांचा पहिला मुलगा दुर्वास याचं बालपणीच निधन झालं होतं.
By
