यंदा कमी पावसामुळे दिवसा उष्णता आणि रात्री गारवा अनुभवायला मिळेल. एल निनोमुळे हिवाळा कमी तीव्रतेचा, अधूनमधून जाणवणारा असेल, तर थंडीचे दिवस १५-२५ ने घटतील.

छत्रपती संभाजीनगर: मराठवाड्यासह संपूर्ण महाराष्ट्रात यंदा हिवाळ्याचा अनुभव नेहमीपेक्षा वेगळा असेल. परतलेल्या मान्सूननंतर आता एल निनोचा प्रभाव हिवाळ्यावरही जाणवणार आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, यंदा प्रत्यक्ष जाणवणाऱ्या थंडीचे दिवस १५ ते २५ दिवसांनी कमी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नोव्हेंबर महिना उबदार राहील आणि हिवाळ्याचा कालावधी नोव्हेंबरच्या मध्यापासून फेब्रुवारीच्या मध्यापर्यंत मर्यादित राहू शकतो.

दिवसा कडक ऊन, रात्री गारवा; विरोधाभासी हवामान

यंदा कमी पावसामुळे जमीन कोरडी राहिली आहे. कोरडी जमीन दिवसा वेगाने तापत असल्याने दुपारी कडक ऊन आणि उकाडा जाणवेल. मात्र, निरभ्र आकाशामुळे रात्री जमिनीतील उष्णता वेगाने बाहेर पडून पहाटेच्या वेळी अचानक चांगला गारवा निर्माण होईल. त्यामुळे एकाच दिवशी दुपारी कडक गर्मी आणि पहाटे तीव्र थंडी असा विरोधाभासी हवामानाचा अनुभव मराठवाड्यातील नागरिकांना येईल. तापमानातील या मोठ्या चढ-उतारामुळे आरोग्यावर आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

एल निनोचा हिवाळ्यावर नेमका काय परिणाम?

एल निनोच्या प्रभावामुळे हिवाळ्यात नेहमीप्रमाणे सलग कडाक्याची थंडी पडण्याऐवजी ती अधूनमधून तुटक स्वरूपात जाणवेल. मान्सूननंतरची कोरडी स्थिती आणि एल निनोमुळे बदललेले वातावरणीय प्रवाह यास प्रामुख्याने कारणीभूत ठरणार आहेत. वातावरणातील बदलांमुळे हिवाळ्याची तीव्रता कमी होऊन प्रत्यक्ष थंडीचा काळ आकुंचित होईल. यंदाच्या हिवाळ्यात हवामान कोरडे राहण्याची आणि थंडीचे दिवस कमी होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

थंडी कधी आणि किती दिवस?

हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, यंदा हिवाळ्याचा प्रत्यक्ष कालावधी नोव्हेंबरच्या मध्यापासून फेब्रुवारीच्या मध्यापर्यंत मर्यादित राहील. नोव्हेंबर महिना उबदार राहील. डिसेंबर ते जानेवारी या काळात काही प्रमाणात थंडी जाणवेल, मात्र ती सलग न राहता अधूनमधून येईल. फेब्रुवारीपासून हिवाळ्याचा प्रभाव झपाट्याने कमी होऊन उन्हाळ्याची चाहूल लागण्याची शक्यता आहे.

शेतीवर दुहेरी आव्हान?

या हवामान बदलाचा परिणाम मराठवाड्यातील शेतीवर होण्याची शक्यता आहे. कमी पावसामुळे जमिनीतील ओलावा आणि भूजल पातळी घटल्याने रब्बी पिकांवर पाण्याचा ताण वाढू शकतो. एल निनोमुळे तापमान सरासरीपेक्षा जास्त राहिल्यास गहू, हरभरा यांसारख्या पिकांना आवश्यक असणारे ‘चिलिंग अवर्स’ कमी होऊ शकतात. त्यामुळे मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसमोर दुहेरी आव्हान उभे राहण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

जागतिक तापमानवाढीचा प्रभाव

जागतिक तापमानवाढ आणि एल निनोच्या एकत्रित प्रभावाने हिवाळ्याचा कालावधी आकुंचित होत असल्याचे हवामान तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे. सध्याच्या एल निनोची तीव्रता १९५० नंतरच्या सर्व एल निनो घटनांपेक्षा अधिक असू शकते, असेही काही अंदाजांमध्ये म्हटले आहे. एल निनोचा प्रभाव फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत कायम राहण्याची शक्यता असल्याने येत्या काही महिन्यांत हवामानात सातत्याने बदल जाणवतील.

नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?

तापमानातील मोठ्या चढ-उतारांमुळे आरोग्याच्या दृष्टीने काळजी घेणे आवश्यक आहे. दिवसा उष्णता आणि रात्री अचानक गारवा यामुळे सर्दी-खोकला, ताप यांसारख्या आजारांचा धोका वाढू शकतो. नागरिकांनी हवामानानुसार कपडे परिधान करावे आणि आरोग्याची विशेष काळजी घ्यावी, असे आवाहन हवामान तज्ज्ञांनी केले आहे.