२९ सप्टेंबर २०२६ ते २९ मार्च २०२७ पर्यंत राज्य महामार्ग क्र. २१६ वरील खुलताबाद जंक्शन ते वेरूळ दरम्यान जड-अवजड वाहतूक पूर्णपणे बंद; भाविकांच्या छोट्या वाहनांना महावीर चौकापर्यंत मुभा.

छत्रपती संभाजीनगर: वेरूळ येथील श्री घृष्णेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिरासमोरील राज्य महामार्ग क्र. २१६ वर भुयारी मार्गाचे बांधकाम अधिकृतपणे सुरू झाले आहे. या कामामुळे २९ सप्टेंबर २०२६ रोजी मध्यरात्रीपासून ते २९ मार्च २०२७ पर्यंत खुलताबाद जंक्शन ते वेरूळ या मार्गावरील जड-अवजड वाहतूक पूर्णपणे बंद ठेवण्याचा निर्णय ग्रामीण पोलिसांनी घेतला आहे. बांधकामादरम्यान होणारे उत्खनन आणि वाहनचालकांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने हा निर्णय घेण्यात आला असून, पर्यायी मार्ग जाहीर करण्यात आले आहेत.

पार्किंगच्या ठिकाणापासून थेट मंदिरापर्यंत भुयारी मार्ग

वेरूळ येथील विकास आराखड्यांतर्गत श्री घृष्णेश्वर मंदिरासमोरील राज्य महामार्ग क्र. २१६ वरील खुलताबाद जंक्शन ते वेरूळ मार्गावर हे भुयारी मार्गाचे काम केले जाणार आहे. सध्या भाविकांना दर्शनासाठी जाताना पार्किंगच्या ठिकाणाहून राज्य महामार्ग ओलांडावा लागतो, ज्यामुळे वारंवार वाहतूक कोंडी होते आणि पादचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेलाही धोका निर्माण होतो. या समस्येवर कायमस्वरूपी उपाय म्हणून पार्किंगच्या ठिकाणापासून थेट मंदिरापर्यंत भुयारी मार्ग बांधण्याचा निर्णय सरकारने घेतला आहे.

७५ मीटर लांबीचा अद्ययावत भुयारी मार्ग

नाशिक येथे होणाऱ्या कुंभ मेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर आणि भाविकांची वाढती गर्दी लक्षात घेऊन ७५ मीटर लांबीचा अद्ययावत भुयारी मार्ग बांधला जात आहे. या भुयारी मार्गामुळे भाविकांना धोकादायक महामार्ग ओलांडावा लागणार नाही, तसेच वाहतूक कोंडी कमी होण्यास मदत होईल.

पोलिसांकडून पर्यायी मार्ग जाहीर

ग्रामीण पोलिसांनी बांधकाम कालावधीत वाहतूक सुरळीत ठेवण्यासाठी पर्यायी मार्ग निश्चित केले आहेत. कन्नडहून छत्रपती संभाजीनगरकडे येणारी जड वाहने आता छत्रपती संभाजीनगर, शरणापूर फाटा, माळीवाडा, वरसडी, कसाबखेडा फाटा मार्गे कन्नडकडे जातील. फुलंब्री, खुलताबाद, वेरूळ मार्गे कन्नडकडे जाणारी जड वाहने फुलंब्री, छत्रपती संभाजीनगर, शरणापूर फाटा, माळीवाडा, वरसडी, कसाबखेडा फाटा व वेरूळ या पर्यायी मार्गाने जातील. तर कन्नड-चाळीसगावकडून शहरात येणारी वाहतूक कन्नड, वेरूळ, कसाबखेडा फाटा, माळीवाडा व शरणापूर फाटा मार्गे छत्रपती संभाजीनगरकडे वळवण्यात आली आहे.

भाविकांच्या छोट्या वाहनांना मुभा

जड-अवजड वाहनांना बंदी असली तरी भाविकांच्या हलक्या वाहनांना खुलताबाद व घृष्णेश्वर मंदिरात येण्यासाठी वेरूळ येथील महावीर चौकापर्यंत जाण्याची मुभा आहे. तिथून पुढे ते खुलताबाद-दौलताबाद मार्गे संभाजीनगरला जाऊ शकतात.

एसटी बस मार्गातही बदल

महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (एसटी) बसेसच्या मार्गातही बदल करण्यात आले आहेत. छत्रपती संभाजीनगरहून कन्नडकडे जाणाऱ्या एसटी बसेस आता छत्रपती संभाजीनगर–शरणापूर फाटा–माळीवाडा–वरसडी–कसाबखेडा फाटा–वेरूळ मार्गे कन्नडकडे जातील. फुलंब्रीहून येणाऱ्या बसेस फुलंब्री–छत्रपती संभाजीनगर–शरणापूर फाटा–माळीवाडा–वरसडी–कसाबखेडा फाटा–वेरूळ मार्गे कन्नड व चाळीसगावकडे जातील. तसेच धुळे, चाळीसगाव व कन्नडहून छत्रपती संभाजीनगरकडे येणाऱ्या एसटी बसेस कन्नड–वेरूळ–कसाबखेडा फाटा–वरसडी–माळीवाडा–शरणापूर फाटा मार्गे छत्रपती संभाजीनगरकडे जातील.

११२ कोटींवरून २१० कोटींपर्यंत वाढलेला विकास आराखडा

घृष्णेश्वर मंदिराच्या सर्वांगीण विकासासाठी २०१८ मध्ये ११२ कोटी रुपयांचा प्रस्ताव होता. २०२४ मध्ये तो १५६ कोटी ६३ लाख रुपयांवर गेला. नोव्हेंबर २०२५ मध्ये उच्चाधिकार समितीने ५३ कोटी रुपयांच्या वाढीव निधीला मंजुरी दिल्यानंतर हा आराखडा २१० कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे. या आराखड्यांतर्गत भक्तनिवास, दर्शनबारी, फंक्शन हॉल, व्यावसायिक कॉम्प्लेक्स, उद्यान, लाइट अँड साउंड शो, घाट सुशोभिकरण आणि पार्किंग यांसारखी कामे करण्यात येणार आहेत.

कुंभ मेळ्यासाठी विशेष तयारी

नाशिक येथील कुंभ मेळ्यात मोठ्या संख्येने भाविक घृष्णेश्वर मंदिरात दर्शनासाठी येण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे जिल्हाधिकारी विनय गौडा जी.सी. यांनी ३१ ऑक्टोबरपर्यंत सर्व विकासकामे पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत. सध्या दर्शनासाठी भाविकांना सुमारे दीड ते दोन तास प्रतीक्षा करावी लागते. मात्र, नवीन ६५० मीटर लांबीची स्वतंत्र रांग आणि भुयारी मार्गामुळे दर्शनाचा वेळ सुमारे ३० मिनिटांपर्यंत कमी होण्याची अपेक्षा आहे.

पुरातत्व विभागाची भूमिका

भुयारी मार्गाच्या कामासाठी भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाच्या (ASI) सशर्त परवानगीने हे काम सुरू करण्यात आले आहे. मंदिर परिसरात एखादे प्राचीन अवशेष आढळल्यास भुयारी मार्गाची दिशा बदलण्याची शक्यता असल्याचे एएसआयने स्पष्ट केले आहे.

स्थानिकांसाठी आशेचा किरण

स्थानिक रहिवाशांनी या प्रकल्पामुळे एलोरा परिसरातील धार्मिक पर्यटनाला अधिक चालना मिळेल, अशी आशा व्यक्त केली आहे. घृष्णेश्वर देवस्थान ट्रस्टचे अध्यक्ष कुणाल दांडगे यांनी सांगितले की, “कुंभ मेळ्याच्या काळात भाविकांची संख्या वाढणार असल्याने मंदिर परिसरातील सुविधा मजबूत करणे आवश्यक आहे. भुयारी मार्गामुळे वाहतूक आणि दर्शन व्यवस्था अधिक सुलभ होण्यास मदत होईल.”