केंद्रीय मंत्री रवनीत सिंह बिट्टू यांचा राजीनामा; राष्ट्रपतींची मंजुरी, पंजाब विधानसभा निवडणुकीवर लक्ष?

केंद्रीय रेल्वे आणि अन्न प्रक्रिया उद्योग राज्यमंत्री रवनीत सिंह बिट्टू यांनी केंद्रीय मंत्रिमंडळातून राजीनामा दिला. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी घटनेच्या कलम ७५(२) अंतर्गत हा राजीनामा स्वीकारला. पंजाब विधानसभा निवडणुकीवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी हा निर्णय घेतल्याची चर्चा आहे.

केंद्रीय रेल्वे आणि अन्न प्रक्रिया उद्योग राज्यमंत्री रवनीत सिंह बिट्टू यांनी शुक्रवारी (२४ जुलै) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील केंद्रीय मंत्रिमंडळातून राजीनामा दिला. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी पंतप्रधानांच्या सल्ल्यानुसार हा राजीनामा तत्काळ प्रभावाने स्वीकारला. बिट्टू हे माजी पंजाब मुख्यमंत्री बेअंत सिंग यांचे नातू आहेत. त्यांच्या या राजीनाम्यामुळे आगामी पंजाब विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय वर्तुळात चर्चांना उधाण आले आहे.

राष्ट्रपती भवनाकडून अधिकृत घोषणा

राष्ट्रपती भवनाने जारी केलेल्या अधिकृत निवेदनानुसार, “भारताच्या राष्ट्रपतींनी, पंतप्रधानांच्या सल्ल्यानुसार, श्री रवनीत सिंग यांचा केंद्रीय मंत्रिमंडळातील राजीनामा घटनेच्या कलम ७५(२) अंतर्गत तत्काळ प्रभावाने स्वीकारला आहे”. राष्ट्रपती मुर्मू यांनी हा निर्णय परदेश दौऱ्यावर असताना घेतला.

राजीनाम्यामागील घटनात्मक बाजू

रवनीत सिंह बिट्टू यांचा राज्यसभा खासदार म्हणून कार्यकाळ २१ जून २०२६ रोजी संपला होता. ते राजस्थानमधून राज्यसभेचे सदस्य होते. घटनेच्या कलम ७५(५) नुसार, संसदेच्या कोणत्याही सभागृहाचा सदस्य नसलेली व्यक्ती कमाल कालावधी सहा महिन्यांपर्यंत मंत्री राहू शकते. बिट्टू यांची राज्यसभेसाठी पुन्हा नामांकन करण्यात आले नव्हते, त्यामुळे त्यांनी हा राजीनामा देणे अपरिहार्य झाले. काही वृत्तांनुसार, त्यांनी जून महिन्यातच आपला राजीनामा सादर केला होता.

पंजाब निवडणुकीवर लक्ष का?

बिट्टू यांचा राजीनामा हा २०२७ मध्ये होणाऱ्या पंजाब विधानसभा निवडणुकीच्या अनुषंगाने महत्त्वाचा मानला जात आहे. भाजपा सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ते आता पंजाबमध्ये सक्रिय राजकीय भूमिका निभावणार आहेत. बिट्टू यांनी पूर्वीच आपली इच्छा व्यक्त केली होती की त्यांना विधानसभेत जाऊन पंजाबसाठी काम करायचे आहे.

या संदर्भात बिट्टू म्हणाले, “मी पंतप्रधानांना जालंधरच्या सभेदरम्यान आणि सोमवारीही विनंती केली होती की माझा राजीनामा स्वीकारा आणि आशीर्वाद द्या”. राजीनामा स्वीकारल्यानंतर त्यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’ वर पोस्ट करत राष्ट्रपती आणि पंतप्रधानांचे आभार मानले. ते म्हणाले, “भारत सरकारमध्ये राज्यमंत्री म्हणून सेवा करण्याची संधी दिल्याबद्दल मी माननीय राष्ट्रपती श्रीमती द्रौपदी मुर्मू जी आणि माननीय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी जी यांचा हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त करतो. भारताच्या जनतेची, विशेषतः माझ्या प्रिय पंजाबची सेवा करणे हा सन्मान होता”.

रवनीत सिंह बिट्टू कोण आहेत?

रवनीत सिंह बिट्टू हे पंजाबचे माजी मुख्यमंत्री बेअंत सिंग यांचे नातू आहेत. १९९५ मध्ये दहशतवादविरोधी भूमिकेमुळे बेअंत सिंग यांची हत्या करण्यात आली होती. बिट्टू यांनी २००९ मध्ये काँग्रेसच्या तिकिटावर आनंदपूर साहिबमधून पहिली लोकसभा निवडणूक जिंकली. त्यानंतर ते २०१४ आणि २०१९ मध्ये लुधियानामधून लोकसभेवर निवडून गेले.

२०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीपूर्वी त्यांनी काँग्रेस सोडून भाजपमध्ये प्रवेश केला. मात्र, भाजपच्या तिकिटावर लुधियाना मतदारसंघातून ते काँग्रेसचे उमेदवार अमरिंदर सिंग राजा वॉरिंग यांच्याकडून २०,९४२ मतांनी पराभूत झाले. पराभवानंतरही भाजपने त्यांना राजस्थानमधून राज्यसभेवर पाठवले आणि केंद्रीय मंत्रीपदाची जबाबदारी दिली.

पंजाबमध्ये भाजपची रणनीती

२०२२ च्या विधानसभा निवडणुकीत आम आदमी पार्टीने (आप) ११७ पैकी ९२ जागा जिंकल्या होत्या, तर भाजपला केवळ दोन जागांवर समाधान मानावे लागले होते. २०२७ च्या निवडणुकीसाठी भाजपने शिरोमणी अकाली दलासोबत युती न करता स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. बिट्टू यांचा राजीनामा आणि पंजाबमध्ये त्यांची सक्रिय भूमिका ही भाजपच्या या रणनीतीचाच एक भाग आहे. पंतप्रधान मोदी यांनी अलीकडेच पंजाब दौऱ्यावर जाऊन अकाली दलावर टीका केली होती आणि आप सरकारवर कायदा-सुव्यवस्था आणि भ्रष्टाचाराच्या मुद्द्यांवर हल्लाबोल केला होता.

बिट्टू आता पंजाबमध्ये पक्ष संघटना मजबूत करण्यावर आणि निवडणुकीची तयारी करण्यावर लक्ष केंद्रित करतील, अशी शक्यता आहे.