लोन लवकर संपवायचं आहे? EMI कमी करण्याऐवजी कालावधी कमी करण्याचा पर्याय निवडा. RBI च्या नवीन नियमांसह प्रीपेमेंटची योग्य रणनीती जाणून घ्या आणि लाखो रुपये व्याज वाचवा.
कर्जाचा ओझे कमी करण्यासाठी योग्य नियोजनाची गरज
कर्ज घेतल्यानंतर अनेक ग्राहक फक्त मासिक हप्ता (EMI) भरण्यावर लक्ष केंद्रित करतात आणि नियोजित मुदतीनंतर कर्ज संपेल याची वाट पाहतात. मात्र, थोडीशी स्मार्ट रणनीती अवलंबल्यास २० वर्षांचे कर्ज केवळ १२ वर्षांत संपवता येऊ शकते आणि लाखो रुपये व्याजात वाचवता येतात. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने २०२६ पासून फ्लोटिंग रेट कर्जावर प्रीपेमेंट शुल्कावर बंदी घातली असल्याने, आता कर्जदारांना अतिरिक्त पैसे भरून कर्ज लवकर फेडण्याची सुवर्णसंधी मिळाली आहे.
हेही वाचा: [EMI कॅल्क्युलेटर वापरून तुमचं कर्जाचं गणित कसं तपासाल?]
प्रीपेमेंट केल्यावर बँकेकडून मिळणारे दोन पर्याय
जेव्हा तुम्ही कर्जाच्या मुद्दलीत अतिरिक्त रक्कम जमा करता, तेव्हा बँकेसमोर तुम्हाला दोन पर्याय दिले जातात:
१. EMI कमी करणे
या पर्यायात कर्जाचा कालावधी सारखाच राहतो, मात्र मासिक EMI ची रक्कम कमी होते. उदाहरणार्थ, जर तुमची EMI ₹४२,००० असेल आणि तुम्ही ₹५ लाखाची अगाऊ रक्कम भरली, तर EMI ₹३६,००० पर्यंत कमी होऊ शकते. यामुळे मासिक रोख प्रवाह सुधारतो आणि आर्थिक ताण कमी होतो. मात्र, एकूण व्याज बचत कालावधी कमी करण्याच्या तुलनेत कमी असते.
२. कालावधी (Tenure) कमी करणे
या पर्यायात EMI जवळपास सारखीच राहते, मात्र कर्जाचा कालावधी लक्षणीयरीत्या कमी होतो. उदाहरणार्थ, उरलेला कालावधी १८ वर्षे असेल, तर मोठ्या प्रीपेमेंटमुळे तो १२-१३ वर्षांपर्यंत कमी होऊ शकतो. जर तुमचे उद्दिष्ट जास्तीत जास्त व्याज बचत आणि लवकर कर्जमुक्त होणे असेल, तर कालावधी कमी करणे हा अधिक चांगला पर्याय आहे.
टीप: एका अभ्यासानुसार, ₹७५ लाखाच्या २५ वर्षांच्या कर्जावर तीन वेळा प्रीपेमेंट केल्यास कालावधी कमी करण्याच्या पर्यायात सुमारे ₹२४.९२ लाख व्याजात बचत होऊ शकते, तर EMI कमी करण्याच्या पर्यायात ही बचत केवळ ₹५.०९ लाख इतकी असते.
२० वर्षांचे कर्ज १२ वर्षांत संपवण्याची ६ ठोस रणनीती
जर तुम्हाला २० वर्षांचे कर्ज १२ वर्षांत संपवायचे असेल, तर फक्त वर्षाच्या शेवटी एकदा प्रीपेमेंट करणे पुरेसे नाही. तज्ज्ञांच्या मते खालील रणनीती अवलंबल्यास हे शक्य होते:
१. पगार वाढल्यास EMI वाढवा
दरवर्षी पगारवाढ होत असेल, तर EMI मध्ये ५% वाढ करणे ही एक प्रभावी रणनीती आहे. दरवर्षी ५% EMI वाढ केल्यास २० वर्षांचे कर्ज अंदाजे १२ वर्षांत संपू शकते.
२. वर्षात किमान १ अतिरिक्त EMI द्या
दरवर्षी एक अतिरिक्त EMI भरणे ही सर्वात सोपी आणि प्रभावी रणनीती आहे. ही अतिरिक्त रक्कम थेट मुद्दलीत जाते, ज्यामुळे व्याजाचा भार लक्षणीयरीत्या कमी होतो. उदाहरणार्थ, ₹५० लाखाच्या ८.५% दराच्या २५ वर्षांच्या कर्जावर दरवर्षी एक अतिरिक्त EMI भरल्यास अंदाजे ₹१८.३१ लाख व्याजात बचत होते आणि कर्जाचा कालावधी ५ वर्षांपेक्षा जास्त कमी होतो.
३. बोनसचा एक हिस्सा कर्जात टाका
वार्षिक बोनस, मॅच्युरिटी रक्कम किंवा इतर अनपेक्षित उत्पन्न मिळाल्यास त्याचा काही भाग कर्जाच्या प्रीपेमेंटसाठी वापरा. दरवर्षी ₹१ लाखाचे प्रीपेमेंट केल्यास २० वर्षांचे कर्ज १६ वर्षांपेक्षा कमी कालावधीत संपू शकते आणि सुमारे ₹१५-१७ लाख व्याजात बचत होते.
४. टॅक्स रिफंड किंवा मोठी रक्कम मिळाल्यास पार्ट-प्रीपेमेंट करा
आयकर रिफंड, FD ची मॅच्युरिटी रक्कम किंवा इतर मोठी रक्कम हाती आल्यास ती कर्जाच्या आंशिक प्रीपेमेंटसाठी वापरा. लहान-मोठ्या प्रीपेमेंटचा एकत्रित परिणाम मोठा असतो.
५. दरवर्षी कर्जाची स्थिती तपासा
दरवर्षी बँकेकडून आउटस्टँडिंग प्रिन्सिपल आणि उरलेला कालावधी तपासा. आपली प्रगती समजून घेण्यासाठी होम लोन प्रीपेमेंट कॅल्क्युलेटरचा वापर करा.
६. प्रीपेमेंटचा योग्य पर्याय निवडल्याची खात्री करा
अतिरिक्त पैसे भरताना बँकेला ‘कालावधी कमी करा’ असा पर्याय निवडल्याचे स्पष्टपणे सांगा. अनेकदा कर्जदार पैसे तर भरतात, पण हे प्रीपेमेंट आहे का, हे स्पष्ट करत नाहीत. परिणामी बँक ती रक्कम सामान्य जमा म्हणून ठेवते. पेमेंट करण्यापूर्वी बँकेकडून प्रक्रिया समजून घ्या आणि लोन स्टेटमेंटमध्ये मुद्दल किती कमी झाले ते तपासा.
RBI चे नवीन नियम: प्रीपेमेंट शुल्कावर बंदी
RBI ने १ जानेवारी २०२६ पासून वैयक्तिक, गैर-व्यावसायिक उद्देशांसाठी घेतलेल्या फ्लोटिंग रेट कर्जावर प्रीपेमेंट शुल्क आकारण्यास बंदी घातली आहे. याचा अर्थ, जर तुमचे कर्ज फ्लोटिंग रेटवर असेल तर तुम्ही कोणत्याही अतिरिक्त शुल्काशिवाय आंशिक किंवा पूर्ण प्रीपेमेंट करू शकता. मात्र, फिक्स्ड रेट कर्जांसाठी बँकेच्या धोरणानुसार प्रीपेमेंट शुल्क आकारले जाऊ शकते.
टाळण्यासारखी एक महत्त्वाची चूक
अनेक कर्जदार अतिरिक्त रक्कम बँकेत जमा तर करतात, मात्र ही रक्कम कर्जाच्या प्रीपेमेंटसाठी आहे, हे बँकेला स्पष्टपणे सांगत नाहीत. परिणामी ती रक्कम सामान्य बचत खात्यात जमा राहते किंवा कर्जाच्या नियमित हप्त्यात समाविष्ट होते. प्रीपेमेंट करताना नेहमी बँकेला स्पष्ट सूचना द्या आणि पेमेंटनंतर लोन स्टेटमेंट तपासून उरलेले मुद्दल कमी झाले आहे का, याची खात्री करा.
निष्कर्ष: लवकर कर्जमुक्त होण्यासाठी स्मार्ट नियोजन आवश्यक
लोनचा कालावधी कमी करणे ही केवळ आर्थिक बचतीची बाब नाही, तर मानसिक दृष्ट्या देखील मोठा दिलासा देणारी आहे. वार्षिक EMI वाढ, अतिरिक्त EMI भरणे, बोनसचा विनियोग आणि योग्य प्रीपेमेंट पर्याय निवडणे – या सवयी तुम्हाला नियोजित वेळेपेक्षा लवकर कर्जमुक्त करू शकतात. RBI च्या नवीन नियमांमुळे फ्लोटिंग रेट कर्जांवर प्रीपेमेंट शुल्क नसल्याने, ही संधी साधण्याची ही योग्य वेळ आहे.
आपल्या कर्जाचे गणित आजच तपासा, योग्य रणनीती निवडा आणि लवकर कर्जमुक्त होण्याच्या दिशेने पहिले पाऊल टाका!
By
