जायकवाडी धरणाचा जलसाठा वाढतोय! आता किती टक्के भरले? ताजी आकडेवारी

मराठवाड्यातील जायकवाडी धरण १ ऑगस्ट २०२६ रोजी ७६.५४ टक्के भरले. गोदावरी खोऱ्यातील दमदार पावसामुळे पाण्याची आवक वाढली, माजलगाव धरणासाठी विसर्ग सुरू. वाचा ताजी स्थिती.

मराठवाड्याची जीवनदायिनी जायकवाडी धरणाकडे पाण्याची मोठी आवक

मराठवाड्यात सुरू असलेल्या दमदार पावसाचा मोठा फायदा राज्यातील सर्वात मोठ्या जायकवाडी (नाथसागर) धरणाला झाला आहे. गेल्या काही दिवसांपासून धरणाच्या जलसाठ्यात सातत्याने वाढ होत असून, १ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी ६ वाजता धरणाचा उपयुक्त जलसाठा ७६.५४ टक्क्यांवर पोहोचला आहे. ही आकडेवारी मराठवाड्यासाठी दिलासादायक असली, तरी गेल्या वर्षीच्या तुलनेत हा साठा काहीसा कमी आहे.

७६.५४ टक्के जलसाठा; तासाला किती पाण्याची आवक?

१ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी ६ वाजेपर्यंत धरणाचा उपयुक्त (जिवंत) पाणीसाठा १,६६१.६७४ दशलक्ष घनमीटर (दलघमी) इतका झाला आहे. अवघ्या एक दिवसापूर्वी रात्री हा साठा ७५ टक्क्यांच्या घरात होता. धरणात सध्या ५७,४६३ क्युसेक वेगाने पाण्याची आवक सुरू आहे. गोदावरी खोऱ्यातील नाशिक व अहिल्यानगर जिल्ह्यांत सुरू असलेल्या पावसामुळे तेथील प्रमुख धरणांतून गोदावरी नदीपात्रात विसर्ग केला जात आहे. त्यामुळे जायकवाडीकडे येणाऱ्या पाण्याचा प्रवाह कायम आहे.

गोदावरी खोऱ्यातील पावसाचा फायदा

गोदावरीच्या वरच्या खोऱ्यात सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे पैठण येथील जायकवाडी धरणातील पाणीसाठ्यात झपाट्याने वाढ होत आहे. नाशिक विभागात सुरू असलेल्या दमदार पावसामुळे गोदावरी नदीपात्रातून धरणाकडे मोठ्या प्रमाणात पाण्याची आवक सुरू आहे. धरणक्षेत्रातही पाऊस सुरू असल्याने पुढील काही दिवस जलसाठ्यात आणखी वाढ होण्याची शक्यता जलसंपदा विभागाने व्यक्त केली आहे.

माजलगाव धरणासाठी पाणी सोडण्याची प्रक्रिया

जायकवाडी धरणातील जलसाठा वाढत असल्याने माजलगाव धरणासाठी पाणी सोडण्यात येत आहे. गोदावरी खोऱ्यातील पाणी व्यवस्थापनाचा भाग म्हणून जायकवाडीतून माजलगाव प्रकल्पाकडे पाण्याचा विसर्ग केला जात आहे. यामुळे माजलगाव परिसरातील शेतीसाठी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी पुरवठा सुरळीत होण्यास मदत होईल.

खरीप हंगामासाठी कालव्यांतून पाण्याचे आवर्तन सुरू

यंदा धरणात समाधानकारक पाणीसाठा होत असल्याने खरीप हंगामातील पिकांना सिंचनासाठी डावा व उजवा कालवा सुरू करून पाण्याचे आवर्तन देण्यात आले आहे. जायकवाडी प्रकल्प कालवा सल्लागार समितीचे अध्यक्ष तथा जलसंपदा मंत्री राधाकृष्ण विखे यांनी खरीप हंगाम २०२६-२७ साठी नियमानुसार कालव्यांतून पाणी सोडण्याचे आदेश दिले आहेत. पैठण, अंबड, घनसावंगी, परतुर, गेवराई तसेच माजलगाव परिसरातील शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी पाणी उपलब्ध होणार आहे. मात्र, शेतकऱ्यांनी उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने आणि नियोजनबद्ध वापर करावा, असे आवाहन पाटबंधारे विभागाच्या कार्यकारी अभियंता गणेश हसे यांनी केले आहे.

गेल्या वर्षीच्या तुलनेत किती घट?

गेल्या वर्षी (२०२५) ऑगस्टच्या सुरुवातीला जायकवाडी धरण ९२ टक्क्यांपर्यंत भरले होते. तर ऑगस्ट अखेरीस ते ९६ टक्क्यांवर पोहोचले होते. यंदा १ ऑगस्टपर्यंत ७६.५४ टक्के जलसाठा असून, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे १५ टक्के कमी पाणीसाठा आहे. तरीही सध्याच्या पावसाचा वेग कायम राहिल्यास पुढील काही आठवड्यांत धरण ९० टक्क्यांच्या पुढे जाऊ शकते. पुढील काळातील जलसाठ्याचे चित्र पूर्णपणे पावसाच्या प्रमाणावर अवलंबून आहे.

प्रशासनाकडून सतर्कतेचा इशारा

गोदावरीतून मोठ्या प्रमाणात पाणी दाखल होत असल्याने प्रशासनाने सतर्कतेचा इशारा दिला आहे. पुढील काळात पाण्याची आवक आणखी वाढण्याची शक्यता असल्याने पाटबंधारे विभागासह प्रशासनाने सतर्कता वाढविली आहे. धरणाच्या सुरक्षिततेबरोबरच सिंचन आणि पिण्याच्या पाण्याच्या पुरवठ्याचे नियोजनही प्रशासनाकडून केले जात आहे.

मराठवाड्याची तहान भागवणाऱ्या जायकवाडी धरणात सध्या ७६.५४ टक्के जलसाठा आहे. गोदावरी खोऱ्यात सुरू असलेल्या दमदार पावसामुळे पाण्याची आवक कायम असून, पुढील काही दिवसांत जलसाठ्यात आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे. मात्र, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत १५ टक्के कमी जलसाठा असल्याने पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे गरजेचे आहे. शेतकरी, नागरीक आणि प्रशासन या सर्वांनी एकत्रितपणे पाण्याचे नियोजन केल्यास मराठवाड्यातील पाणीटंचाईचा प्रश्न मोठ्या प्रमाणात हळूवार होऊ शकतो.