बँक ऑफ बडोदा डेटा लीक: १ टीबी डेटा डार्क वेबवर, बँकेचे म्हणणे काय? ग्राहकांनी त्वरित करा या ५ गोष्टी

बँक ऑफ बडोदाचा १ टीबी डेटा डार्क वेबवर लीक झाल्याचा दावा. आधार, कर्ज तपशीलासह संवेदनशील माहिती उघड. बँकेने कोर बँकिंग सुरक्षित असल्याचे सांगितले. ग्राहकांनी घ्यावयाची काळजी व बँकेचे अधिकृत पोझिशन जाणून घ्या.

मराठवाडा अपडेट 24 : सार्वजनिक क्षेत्रातील प्रमुख बँक असलेल्या बँक ऑफ बडोदाच्या (Bank of Baroda) कथित डेटा लीक प्रकरणामुळे देशभरातील लाखो ग्राहकांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, बँकेशी संबंधित सुमारे १ टेराबाइट (TB) इतका मोठा डेटा डार्क वेबवर लीक झाल्याचा गंभीर दावा करण्यात आला आहे. या लीक झालेल्या डेटामध्ये ग्राहकांची नावे, आधार क्रमांक, बँक खात्यांची माहिती, कर्जाचे तपशील, इंटरनेट बँकिंगशी संबंधित माहिती तसेच इतर अत्यंत संवेदनशील वैयक्तिक माहिती असल्याचे सांगितले जात आहे. या घटनेनंतर बँकेने अधिकृत निवेदन जारी करत आपल्या कोर बँकिंग सिस्टीम सुरक्षित असल्याचे स्पष्ट केले आहे. तरीही, ग्राहकांनी सावधानता बाळगणे अत्यंत आवश्यक आहे.

बँक ऑफ बडोदाचा १ टीबी डेटा लीक: नेमकं काय घडलं?

डार्क वेबवर डेटा विक्रीचा दावा

सायबर सुरक्षा संशोधक आणि CashlessConsumer चे संस्थापक श्रीकांत ल (Srikanth L) यांनी या प्रकरणाकडे लक्ष वेधले. त्यांच्या मते, हा डेटा २६ जुलै २०२६ रोजी डार्क वेबवर प्रसिद्ध करण्यात आला. डार्क वेब मॉनिटरिंग प्लॅटफॉर्म ransomware.live ने हा डेटा प्रथम फ्लॅग केला. संशोधकांच्या प्राथमिक तपासणीनुसार, या लीक झालेल्या डेटामध्ये खालील महत्त्वाची माहिती समाविष्ट आहे:

• ग्राहकांची नावे आणि संपर्क तपशील
• आधार क्रमांक आणि पॅन कार्ड तपशील
• बँक खात्यांची माहिती (बचत व चालू खाते)
• कर्जाशी संबंधित कागदपत्रे आणि अर्ज
• इंटरनेट बँकिंग वापरकर्ता माहिती
• एनआरआय आणि कॉर्पोरेट बँकिंग रेकॉर्ड
• शाखा व एटीएम-संबंधित कागदपत्रे
• अंतर्गत ऑडिट आणि तपासणी अहवाल

किती ग्राहक प्रभावित?

हॅकिंग गटाने दावा केला आहे की, या लीक झालेल्या डेटामध्ये १ लाख ते ३ लाख ग्राहकांचे खाते उघडताना सादर केलेले फोटो आणि ओळख कागदपत्रे समाविष्ट आहेत. तसेच, बँकेच्या १,०८८ शाखांमधील सुमारे ९०,००० फाइल्स उघडकीस आल्याचे संशोधकांनी सांगितले आहे. या शाखांमध्ये हरियाणा, उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र (मुंबई व नागपूर), कर्नाटक (म्हैसूर), मध्य प्रदेश (भोपाळ), राजस्थान (जयपूर) आणि केरळ या राज्यांचा समावेश आहे.

बँकेचे अधिकृत निवेदन: कोर बँकिंग सुरक्षित

कर्मचाऱ्यांच्या ईमेल अकाउंटची तडजोड

बँक ऑफ बडोदाने २७ जुलै २०२६ रोजी या घटनेची पुष्टी केली. बँकेने स्पष्ट केले की, ही घटना एका कर्मचाऱ्याच्या ईमेल खात्याच्या तडजोडीमुळे घडली, ज्यामुळे अनधिकृत प्रवेश शक्य झाला. बँकेच्या अधिकृत निवेदनात म्हटले आहे:

“बँकेकडे मजबूत माहिती सुरक्षा प्रोटोकॉल आहेत. या घटनेत कर्मचाऱ्यांच्या ईमेल अकाउंटचा तडजोड झाला, परिणामी काही डेटामध्ये अनधिकृत प्रवेश झाला. ही बाब त्वरित लक्षात आली आणि तात्काळ प्रतिबंधात्मक उपाययोजना राबविण्यात आल्या. बँकेच्या कोर बँकिंग सिस्टीममध्ये प्रवेश झाला नाही आणि त्या सुरक्षित आहेत.”

फॉरेन्सिक तपासणी सुरू

बँकेने या घटनेची सखोल फॉरेन्सिक तपासणी सुरू केली असून, संबंधित नियामक संस्थांशी समन्वय साधला जात आहे. बँकेने आपल्या ग्राहकांचा विश्वास राखण्यासाठी व माहिती सुरक्षेचे सर्वोच्च मानक कायम ठेवण्यासाठी वचनबद्ध असल्याचे सांगितले आहे.

‘ट्रिपलएक्स’ हॅकिंग गटाचा संशय

या हल्ल्यामागे ‘ट्रिपलएक्स’ (TripleX) नावाचा उदयोन्मुख सायबर गुन्हेगारी गट असल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. हा गट मे २०२६ मध्ये प्रथम आढळून आला होता आणि तो प्रामुख्याने मोठ्या प्रमाणात डेटा चोरी करून डार्क वेबवर प्रकाशित करण्यासाठी ओळखला जातो. यापूर्वी याच गटाने इंडोनेशियाच्या सरकारी मालकीच्या BNI बँकेकडून सुमारे २ टीबी डेटा चोरी केल्याचा दावा केला होता.

डेटा लीकचे परिणाम आणि धोके

‘रेडी-मेड KYC किट’ तयार

सायबर सुरक्षा तज्ज्ञ ऋतेश भाटिया (Ritesh Bhatia) यांनी या लीकबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या मते, लीक झालेल्या माहितीमुळे फसवणूक करणाऱ्यांना ‘रेडी-मेड KYC किट’ मिळाली आहे, ज्यामुळे बनावट खाती उघडणे, सिम कार्ड मिळवणे आणि इतर आर्थिक फसवणुका करणे सोपे झाले आहे.

नियामक बंधनांचा प्रश्न

ही घटना डिजिटल पर्सनल डेटा प्रोटेक्शन (DPDP) कायदा अंतर्गत उद्भवलेल्या प्रश्नांकडे लक्ष वेधते. या कायद्यानुसार, बँकांना वैयक्तिक डेटा लीक झाल्यास प्रत्येक प्रभावित ग्राहकाला आणि डेटा प्रोटेक्शन बोर्ड ला त्वरित सूचित करणे बंधनकारक आहे. तसेच, ७२ तासांच्या आत तपशीलवार अहवाल सादर करणे आवश्यक आहे. या नियमांचे उल्लंघन केल्यास २०० कोटी रुपयांपर्यंत दंड आकारला जाऊ शकतो.

ग्राहकांनी त्वरित कराव्यात या ५ महत्त्वाच्या गोष्टी

डेटा लीक झाल्यानंतर ग्राहकांनी खालील सावधगिरी बाळगणे अत्यंत आवश्यक आहे:

१. बँक खात्यातील व्यवहारांची वारंवार तपासणी करा

आपल्या बँक खात्यातील सर्व व्यवहार नियमितपणे तपासा. कोणताही संशयास्पद व्यवहार आढळल्यास ताबडतोब बँकेला कळवा.

२. इंटरनेट बँकिंग व मोबाइल बँकिंगचा पासवर्ड बदला

बँकेच्या इंटरनेट बँकिंग आणि मोबाइल बँकिंगचे पासवर्ड ताबडतोब बदला. नवीन पासवर्ड मजबूत आणि अंदाज लावता न येण्यासारखा ठेवा.

३. दुहेरी पडताळणी (Two-Factor Authentication) सुरू करा

बँकिंग व्यवहारांसाठी दुहेरी पडताळणी (2FA) सुरू करा. यामुळे अनधिकृत प्रवेशाचा धोका कमी होतो.

४. कोणत्याही संशयास्पद कॉल किंवा मेसेजपासून सावध राहा

कोणीतरी बँक कर्मचारी असल्याचे सांगून वैयक्तिक माहिती विचारल्यास सावधानता बाळगा. बँक कधीही फोनवरून आधार क्रमांक, पिन किंवा पासवर्ड विचारत नाही.

५. बँकेच्या अधिकृत सूचनांचे अनुसरण करा

बँक ऑफ बडोदाच्या अधिकृत वेबसाइट आणि सोशल मीडिया हँडलवर देण्यात येणाऱ्या सूचनांचे नियमितपणे अनुसरण करा.

बँकेची भूमिका आणि पुढील वाटचाल

बँक ऑफ बडोदाने या घटनेची गांभीर्याने दखल घेतली असून, फॉरेन्सिक तपासणी सुरू केली आहे. बँकेने आपल्या सायबर विमा पॉलिसी अंतर्गत प्राथमिक दावा देखील दाखल केला आहे. बँकेचे म्हणणे आहे की, त्यांच्या कोर बँकिंग सिस्टीममध्ये कोणताही तडजोड झालेला नाही आणि ग्राहकांचे पैसे पूर्णपणे सुरक्षित आहेत.

तथापि, सायबर सुरक्षा तज्ज्ञ श्रीकांत ल यांनी आरबीआय आणि एनपीसीआयला बँकेच्या सिस्टीम तपासणी होईपर्यंत UPI नेटवर्कमधून तात्पुरते वेगळे करण्याची शिफारस केली आहे. तसेच, त्यांनी बँकेने प्रभावित ग्राहकांना थेट सूचित करण्याची मागणी केली आहे.