लाडकी बहीण योजना : ९२ लाख महिलांची नावे वगळली; बीड जिल्ह्याला सर्वाधिक फटका

मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेतून तब्बल ९२ लाख महिलांची नावे वगळण्यात आली आहेत. ई-केवायसी, उत्पन्नमर्यादा, वय अट यामुळे मोठी छाटणी. बीडमध्ये सर्वाधिक २८ लाख महिला अपात्र.

मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना : ९२ लाख लाभार्थ्यांची नावे वगळली

‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजने’तून मोठ्या प्रमाणावर छाटणी करण्यात आली आहे. पडताळणी आणि ई-केवायसी (e-KYC) प्रक्रियेनंतर तब्बल ९२ लाखांपेक्षा जास्त महिलांची नावे योजनेतून वगळण्यात आली आहेत. सुरुवातीला ८० लाख महिलांची नावे कमी होतील, असा अंदाज सरकारने वर्तवला होता, मात्र ताज्या आकडेवारीनुसार हा आकडा ९२ लाखांवर पोहोचला आहे.

या मोठ्या छाटणीत बीड जिल्ह्याला सर्वाधिक फटका बसला आहे. एकट्या बीड जिल्ह्यातून तब्बल २८ लाख महिला योजनेसाठी अपात्र ठरल्या आहेत.

२.४ कोटी लाभार्थ्यांवरून १.५ कोटींवर घट

या योजनेतील मूळ लाभार्थी संख्या २ कोटी ४० लाख इतकी होती. आता ही संख्या सुमारे १.५ कोटी (१ कोटी ६६ लाख) इतकी राहिली आहे. या तुलनेत झालेली घट सुमारे ३८ टक्के इतकी मोठी आहे.

नावे वगळण्यामागची प्रमुख कारणे

केवळ तांत्रिक त्रुटीमुळेच नव्हे, तर पात्रतेचे निकष पूर्ण न केल्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर नावे वगळण्यात आली आहेत. यामागची प्रमुख कारणे पुढीलप्रमाणे :

ई-केवायसी प्रक्रिया अपूर्ण

सर्वाधिक म्हणजेच ५० ते ५५ लाख महिला विहित मुदतीत ई-केवायसी प्रक्रिया पूर्ण करू शकल्या नाहीत. शासनाने यासाठी सुमारे ८ महिन्यांचा अवधी दिला होता आणि ३१ डिसेंबर २०२५ पर्यंत मुदतवाढही देण्यात आली होती. मात्र, ही प्रक्रिया न झाल्याने त्यांना योजनेतून वगळण्यात आले.

उत्पन्नाची मर्यादा ओलांडणे

योजनेच्या नियमानुसार वार्षिक कौटुंबिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपेक्षा कमी असणे आवश्यक होते. मात्र, तपासणीत तब्बल १२ लाख महिलांचे कौटुंबिक उत्पन्न या मर्यादेपेक्षा जास्त असल्याचे (आयकर भरणाऱ्या) आढळले.

वयोमर्यादा ओलांडणे

या योजनेसाठी २१ ते ६५ वर्षे वयोमर्यादा निश्चित करण्यात आली होती. मात्र, ६५ वर्षांची वयोमर्यादा ओलांडलेल्या ४.५ लाखांहून अधिक महिलांनाही वगळण्यात आले आहे.

इतर कारणे

• सरकारी कर्मचारी : सुमारे ४.४२ लाख लाभार्थी स्वतः किंवा कुटुंबातील सदस्य सरकारी कर्मचारी असल्याचे आढळले.
• दुहेरी लाभ : सुमारे ३.६ लाख महिला सांजय गांधी निराधार योजनेचा लाभ घेत होत्या, तर सुमारे ५ लाख महिला ‘नमो शेतकरी योजने’चा लाभ घेत होत्या.
• एकाच कुटुंबातील एकापेक्षा जास्त सदस्य : सुमारे २.५ लाख प्रकरणांमध्ये एकाच कुटुंबातील दोनपेक्षा जास्त सदस्य लाभ घेत होते.
• पुरुष लाभार्थी : सुमारे २९,००० पुरुषांनी महिला असल्याचे भासवून या योजनेचा गैरफायदा घेतला होता.

नावे चुकीच्या पद्धतीने वगळल्यास तक्रारीची सुविधा

ज्या महिलांची नावे चुकीच्या पद्धतीने वगळण्यात आली आहेत, त्यांच्या तक्रारींची दखल घेत चौकशी केली जाईल, असे सरकारकडून सांगण्यात आले आहे. पुनर्सत्यापन प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच अंतिम लाभार्थ्यांची संख्या निश्चित होईल, असे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे.

तुमचे नाव यादीत आहे का? कसे तपासावे?

लाभार्थी महिला https://ladakibahin.maharashtra.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन आधार क्रमांक किंवा अर्ज क्रमांकाच्या साहाय्याने आपले नाव यादीत आहे की नाही, हे तपासू शकतात.